{"id":2742,"date":"2026-05-01T12:04:14","date_gmt":"2026-05-01T10:04:14","guid":{"rendered":"https:\/\/buddho.org\/nl\/?p=2742"},"modified":"2026-04-27T17:57:30","modified_gmt":"2026-04-27T15:57:30","slug":"de-twee-gezichten-van-de-werkelijkheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-twee-gezichten-van-de-werkelijkheid\/","title":{"rendered":"De Twee Gezichten Van De Werkelijkheid"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Een toespraak gehouden voor de vergadering van monniken na de recitatie van de P\u0101timokkha, de disciplinaire code van de monnik, in Wat Pah Pong tijdens de regenretraite van 1976.<\/em><\/p>\n\n\n\n

In ons leven hebben we twee mogelijkheden: ons overgeven aan de wereld of de wereld overstijgen. De Boeddha was iemand die in staat was zich van de wereld te bevrijden en zo spirituele bevrijding realiseerde.<\/p>\n\n\n\n

Op dezelfde manier zijn er twee soorten kennis – kennis van het wereldse rijk en kennis van het spirituele, of ware wijsheid. Als we ons nog niet hebben geoefend en getraind, maakt het niet uit hoeveel kennis we hebben, het is nog steeds werelds, en kan ons dus niet bevrijden.<\/p>\n\n\n\n

Denk na en kijk echt goed! De Boeddha zei dat de dingen van de wereld de wereld doet ronddraaien. Het bewustzijn dat de wereld volgt, is verstrikt in de wereld, hij bezoedelt zichzelf of hij nu komt of gaat, en blijft nooit tevreden. Wereldse mensen zijn mensen die altijd op zoek zijn naar iets – die nooit genoeg kunnen vinden. Wereldse kennis is eigenlijk onwetendheid; het is geen kennis met helder inzicht, daarom komt er nooit een einde aan. Het draait om de wereldse doelen van het vergaren van dingen, het verwerven van status, het zoeken naar lof en plezier; het is een massa waanidee\u00ebn die ons vasthoudt.<\/p>\n\n\n\n

Zodra we iets krijgen, is er jaloezie, bezorgdheid en ego\u00efsme. En als we ons bedreigd voelen en het niet fysiek kunnen afweren, gebruiken we ons bewustzijn om allerlei apparaten te bedenken, tot aan wapens en zelfs kernbommen toe, om elkaar op te blazen. Waarom al deze problemen en moeilijkheden?<\/p>\n\n\n\n

Dit is de weg van de wereld. De Boeddha zei dat als men die volgt er geen einde aan komt.<\/p>\n\n\n\n

Kom naar de beoefening voor bevrijding! Het is niet gemakkelijk te leven in overeenstemming met de ware wijsheid, maar wie serieus het pad en de vruchten zoekt en streeft naar Nibb\u0101na<\/em> zal kunnen volharden en verdragen. Volhouden en tevreden zijn met weinig; weinig eten, weinig slapen, weinig spreken en met mate leven. Door dit te doen kunnen we een einde maken aan wereldse aangelegenheden.<\/p>\n\n\n\n

Als het zaad van wereldlijkheid nog niet is ontworteld, dan zijn we voortdurend verontrust en verward in een nooit eindigende cyclus. Zelfs als je tot wijding komt, blijft het je wegtrekken. Het schept je opvattingen, je meningen, het kleurt en verfraait al je gedachten – zo is het nu eenmaal.<\/p>\n\n\n\n

Mensen beseffen het niet! Ze zeggen dat ze dingen voor elkaar zullen krijgen in de wereld. Het is altijd hun hoop om alles voor elkaar te krijgen. Net als een nieuwe minister die staat te popelen om te beginnen met zijn nieuwe regering. Hij denkt dat hij alle antwoorden heeft, dus sleept hij alles van de oude regering weg en zegt: “Kijk uit! Ik doe het allemaal zelf”. Dat is alles wat ze doen, dingen binnenhalen en weer weghalen, en nooit iets gedaan krijgen. Ze proberen het, maar bereiken nooit een echte voltooiing.<\/p>\n\n\n\n

Je kunt nooit iets doen wat iedereen bevalt – de een houdt van weinig, de ander van veel; de een houdt van kort en de ander van lang; de een houdt van zout en de ander van pittig. Het lukt gewoon niet om iedereen op \u00e9\u00e9n lijn te krijgen.<\/p>\n\n\n\n

We willen allemaal iets bereiken in ons leven, maar de wereld, met al zijn complexiteit, maakt het bijna onmogelijk om tot een echte voltooiing te komen. Zelfs de Boeddha, geboren met alle mogelijkheden van een edele prins, vond geen voltooiing in het wereldse leven.<\/p>\n\n\n\n

De Valstrik van de Zintuigen<\/h2>\n\n\n\n

De Boeddha sprak over begeerte en de zes dingen waardoor begeerte wordt bevredigd: beelden, geluiden, geuren, smaken, aanraking en mentale objecten. Verlangen en begeerte naar geluk, naar lijden, naar goed, naar kwaad enzovoort, doordringen alles!<\/p>\n\n\n\n

Zicht… er is geen beeld dat hetzelfde is als dat van een vrouw. Is dat niet zo? Zorgt een echt aantrekkelijke vrouw er niet voor dat je wilt kijken? Iemand met een echt aantrekkelijk figuur komt langslopen, “sak, sek, sak, sek, sak, sek”, – je kunt niet anders dan staren! Hoe zit het met geluiden? Er is geen geluid dat je meer aangrijpt dan dat van een vrouw. Het doorboort je hart! Geur is hetzelfde; de geur van een vrouw is de meest verleidelijke van allemaal. Er is geen andere geur die hetzelfde is. Smaak – zelfs de smaak van het lekkerste eten is niet te vergelijken met die van een vrouw. Aanraking is vergelijkbaar; als je een vrouw streelt ben je verdoofd, bedwelmd en word je overal heen gestuurd.<\/p>\n\n\n\n

Er was eens een beroemde meester in magische spreuken uit Taxila in het oude India. Hij leerde zijn leerling al zijn kennis van betoveringen en bezweringen. Toen de leerling goed onderlegd was en klaar om het op eigen kracht te doen, vertrok hij met deze laatste instructie van zijn leraar: “Ik heb je alles geleerd wat ik weet over spreuken, bezweringen en beschermende verzen. Wezens met scherpe tanden, geweien of hoorns, en zelfs grote slagtanden, hoef je niet te vrezen. Je wordt beschermd tegen al deze dingen, dat garandeer ik je. Er is echter \u00e9\u00e9n ding waartegen ik geen bescherming kan garanderen, en dat zijn de charmes van een vrouw.1<\/a><\/sup> Hier kan ik je niet bij helpen. Er is geen spreuk voor bescherming tegen deze, je zult voor jezelf moeten zorgen”.<\/p>\n\n\n\n

Mentale objecten ontstaan in het bewustzijn. Ze komen voort uit verlangen: verlangen naar waardevolle bezittingen, verlangen om rijk te zijn, en gewoon rusteloos zoeken naar dingen in het algemeen. Dit soort hebzucht is niet zo diep of sterk, het is niet genoeg om je flauw te laten vallen of de controle te verliezen. Maar als het seksuele verlangen opkomt, raak je uit balans en verlies je de controle. Je zou zelfs diegenen vergeten die je hebben opgevoed en grootgebracht – je eigen ouders!<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha onderwees dat de objecten van onze zintuigen een val zijn – een val van M\u0101ra2<\/a><\/sup>. M\u0101ra moet worden opgevat als iets dat ons schade berokkent. De val is iets dat ons bindt, hetzelfde als een strik. Het is een val van M\u0101ra, een strik van de jager, en de jager is M\u0101ra.<\/p>\n\n\n\n

Als dieren in de val van de jager verstrikt raken, is dat een droevige toestand. Ze worden snel gevangen en vastgehouden in afwachting van de eigenaar van de val. Heb je ooit vogels gestrikt? De strik veert en \u2018boop\u2019 – gevangen bij de nek! Een goed sterk touwtje houdt hem nu vast. Waar de vogel ook vliegt, hij kan niet ontsnappen. Hij vliegt heen en weer, maar hij wordt stevig vastgehouden, wachtend op de eigenaar van de strik. Als de jager langskomt, is het gedaan – de vogel is getroffen door angst, er is geen ontsnappen aan!<\/p>\n\n\n\n

De val van bezienswaardigheden, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en mentale objecten is hetzelfde. Ze vangen ons en binden ons vast. Als je je hecht aan de zintuigen, ben je hetzelfde als een vis die aan de haak zit. Als de visser komt, kun je worstelen wat je wilt, maar je kunt niet loskomen. Eigenlijk ben je niet gevangen als een vis, het is meer als een kikker – een kikker slokt de hele haak op tot in zijn ingewanden, een vis zit alleen maar vast in zijn bek.<\/p>\n\n\n\n

Iedereen die gehecht is aan de zintuigen is hetzelfde. Zoals een dronkaard wiens lever nog niet vernietigd is – hij weet niet wanneer hij genoeg heeft gehad. Hij blijft zich uitleven en drinkt achteloos. Hij wordt betrapt en lijdt later aan ziekte en pijn.<\/p>\n\n\n\n

Een man komt langs een weg aanlopen. Hij is erg dorstig van zijn reis en snakt naar een slok water. De eigenaar van het water zegt, ”je kunt dit water drinken als je wilt; de kleur is goed, de geur is goed, de smaak is goed, maar als je het drinkt zul je ziek worden. Ik moet je dit vooraf vertellen, het zal je genoeg ziek maken om te sterven of bijna te sterven”. De dorstige man luistert niet. Hij is zo dorstig als iemand die na een operatie zeven dagen lang geen water heeft gekregen – hij schreeuwt om water!<\/p>\n\n\n\n

Het is hetzelfde met iemand die dorst heeft naar de zintuigen. De Boeddha leerde dat ze giftig zijn – beelden, geluiden, geuren, smaken, aanraking en mentale objecten zijn gif; ze zijn een gevaarlijke valstrik. Maar deze man heeft dorst en luistert niet; door zijn dorst is hij in tranen, huilend: ”Geef me water, hoe pijnlijk de gevolgen ook zijn, laat me drinken!” Hij drinkt een beetje en slikt het door, omdat hij het erg lekker vindt. Hij drinkt alles op en wordt zo ziek dat hij bijna sterft. Hij luisterde niet vanwege zijn overweldigende verlangen.<\/p>\n\n\n\n

Zo gaat het met iemand die gevangen zit in de genoegens van de zintuigen. Hij neemt beelden, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en mentale objecten in zich op – ze zijn allemaal erg lekker! Dus neemt hij op zonder te stoppen en daar blijft hij vastzitten tot de dag dat hij sterft.<\/p>\n\n\n\n

De Wereldse Weg en Bevrijding<\/h2>\n\n\n\n

Sommige mensen sterven, sommige mensen sterven bijna – zo is het om vast te zitten in de weg van de wereld. Wereldse wijsheid zoekt naar de zintuigen en hun objecten. Hoe wijs het ook is, het is alleen wijs in wereldse zin. Hoe aantrekkelijk het ook is, het is alleen aantrekkelijk in wereldse zin. Hoeveel geluk het ook is, het is alleen geluk in wereldse zin. Het is niet het geluk van bevrijding; het zal je niet bevrijden van de wereld.<\/p>\n\n\n\n

We zijn gekomen om te oefenen als monniken om tot ware wijsheid door te dringen, om ons te bevrijden van gehechtheid. Oefen om vrij te zijn van gehechtheid! Onderzoek het lichaam, onderzoek alles om je heen totdat je moe wordt en het allemaal beu bent en dan zal er onpasselijkheid ontstaan. Onthechting zal echter niet gemakkelijk ontstaan, omdat je nog steeds niet helder ziet.<\/p>\n\n\n\n

We komen en nemen de monnikswijding aan- we studeren, we lezen, we oefenen, we mediteren. We besluiten ons bewustzijn resoluut te maken, maar dat is moeilijk. We besluiten een bepaalde beoefening te doen, we zeggen dat we op deze manier zullen oefenen – er gaan slechts een dag of twee voorbij, misschien slechts een paar uur en we vergeten alles. Dan herinneren we het ons en proberen we ons bewustzijn weer vastberaden te maken, denkend: \u2018Deze keer zal ik het goed doen!\u2019 Kort daarna worden we door een van onze zintuigen weggetrokken en valt alles weer in duigen, zodat we weer helemaal opnieuw moeten beginnen! Dit is hoe het is.<\/p>\n\n\n\n

Als een slecht gebouwde dam is onze beoefening zwak. We zijn nog steeds niet in staat de ware beoefening te zien en te volgen. En zo gaat het door totdat we de ware wijsheid bereiken. Zodra we doordringen tot de waarheid, zijn we bevrijd van alles. Alleen vrede blijft over.<\/p>\n\n\n\n

Ons bewustzijn is niet vredig vanwege onze oude gewoonten. Die erven we door onze daden uit het verleden en dus volgen ze ons en teisteren ze ons voortdurend. We worstelen en zoeken een uitweg, maar we zijn eraan gebonden en ze trekken ons terug. Deze gewoonten vergeten hun oude gronden niet. Ze grijpen naar alle oude vertrouwde dingen om te gebruiken, te bewonderen en te consumeren – zo leven we.<\/p>\n\n\n\n

De geslachten man en vrouw – vrouwen veroorzaken problemen voor mannen, mannen veroorzaken problemen voor vrouwen. Zo is het, het zijn tegenpolen. Als mannen samenleven met mannen, dan zijn er geen problemen. Als vrouwen samenleven met vrouwen, dan zijn er geen problemen. Als een man een vrouw ziet, klopt zijn hart als een rijstpeller, ‘deung, dung, deung, dung, deung, dung’. Wat is dit? Wat zijn die krachten? Het trekt en zuigt je naar binnen – niemand beseft dat er een prijs betaald moet worden!<\/p>\n\n\n\n

Het is in alles hetzelfde. Hoe hard je ook probeert jezelf te bevrijden, totdat je de waarde van vrijheid ziet en de pijn in gebondenheid, zul je niet kunnen loslaten. Mensen oefenen meestal alleen in het verdragen van ontberingen, het volhouden van de discipline, het blind volgen van de vorm en niet om vrijheid of bevrijding te bereiken. Je moet de waarde inzien van het loslaten van je verlangens voordat je werkelijk kunt oefenen; alleen dan is ware beoefening mogelijk.<\/p>\n\n\n\n

Alles wat je doet moet gedaan worden met helderheid en bewustzijn. Wanneer je helder ziet, zal het niet langer nodig zijn jezelf te verdragen of te forceren. Je hebt moeilijkheden en bent belast omdat je dit punt mist! Vrede ontstaat door de dingen volledig te doen met je hele lichaam en bewustzijn. Wat niet wordt gedaan, laat je achter met een gevoel van ontevredenheid. Deze dingen binden je met zorgen, waar je ook gaat. Je wilt alles afmaken, maar het is onmogelijk om alles gedaan te krijgen.<\/p>\n\n\n\n

Neem het geval van de kooplieden die hier regelmatig komen om mij te zien. Ze zeggen, “Oh, als mijn schulden zijn betaald en mijn bezittingen in orde zijn, kom ik om gewijd te worden”. Ze praten zo, maar zullen ze het ooit afmaken en in orde brengen? Er komt geen einde aan. Ze betalen hun schulden af met een andere lening, ze betalen die af en doen het allemaal opnieuw. Een koopman denkt dat als hij zich bevrijdt van schulden hij gelukkig zal zijn, maar er komt geen einde aan het afbetalen. Dat is de manier waarop wereldlijkheid ons voor de gek houdt – we gaan rond en rond en beseffen nooit onze hachelijke situatie.<\/p>\n\n\n\n

Constante Oefening<\/h2>\n\n\n\n

In onze beoefening kijken we gewoon rechtstreeks naar het bewustzijn. Wanneer onze beoefening begint te verslappen, zien we dat en maken we hem stevig – en kort daarna gaat het weer. Zo trekt het aan je. Maar de persoon met goede bewuste aandacht houdt stevig vast en herstelt zichzelf voortdurend, trekt zichzelf terug, traint, oefent en ontwikkelt zichzelf op deze manier.<\/p>\n\n\n\n

De persoon met slechte bewuste aandacht laat het allemaal maar los, dwaalt af en raakt steeds weer op een zijspoor. Hij is niet sterk en stevig geworteld in de beoefening. Zo wordt hij voortdurend weggetrokken door zijn wereldse verlangens – iets trekt hem hierheen, iets trekt hem daarheen. Hij leeft volgens zijn grillen en verlangens en maakt nooit een einde aan deze wereldse cyclus.<\/p>\n\n\n\n

Gewijd worden is niet zo gemakkelijk. Je moet je bewustzijn vastberaden maken. Je moet vertrouwen hebben in de beoefening, vertrouwen genoeg om door te gaan met oefenen totdat je zowel je voorkeur als je afkeer zat bent en in overeenstemming met de waarheid gaat zien. Gewoonlijk ben je alleen ontevreden over je afkeer, als je iets leuk vindt ben je niet bereid het op te geven. Je moet genoeg krijgen van zowel je afkeer als je voorkeur, je lijden en je geluk.<\/p>\n\n\n\n

Je ziet niet dat dit de essentie van de Dhamma is! De Dhamma van de Boeddha is diepgaand en verfijnd. Het is niet gemakkelijk te begrijpen. Als ware wijsheid nog niet is ontstaan, dan kun je het niet zien. Je kijkt niet vooruit en je kijkt niet terug. Als je geluk ervaart, denk je dat er alleen maar geluk zal zijn. Wanneer er lijden is, denk je dat er alleen maar lijden zal zijn. Je ziet niet dat waar er groot is, er ook klein is; waar er klein is, is er groot. Je ziet het niet op die manier. Je ziet maar \u00e9\u00e9n kant en dus houdt het nooit op.<\/p>\n\n\n\n

Alles heeft twee kanten; je moet beide kanten zien. Dan, als geluk ontstaat, raak je niet verdwaald; als lijden ontstaat, raak je niet verdwaald. Wanneer geluk ontstaat, vergeet je het lijden niet, omdat je ziet dat ze van elkaar afhankelijk zijn.<\/p>\n\n\n\n

Op dezelfde manier is voedsel heilzaam voor alle wezens voor het onderhoud van het lichaam. Maar eigenlijk kan voedsel ook schadelijk zijn, bijvoorbeeld wanneer het verschillende maagklachten veroorzaakt. Wanneer je de voordelen van iets ziet, moet je ook de nadelen ervan zien, en omgekeerd. Wanneer je haat en afkeer voelt, moet je liefde en begrip overwegen. Op die manier raak je meer in evenwicht en komt je bewustzijn tot rust.<\/p>\n\n\n\n

De Lege Vlag<\/h2>\n\n\n\n

Ik heb eens een boek gelezen over Zen. In Zen, weet je, onderwijzen ze niet met veel uitleg. Als een monnik bijvoorbeeld in slaap valt tijdens de meditatie, komen ze met een stok en \u2018klets\u2019 geven ze hem een klap op zijn rug. Als de dwalende leerling een klap krijgt, toont hij zijn dankbaarheid door de begeleider te bedanken. In de Zen-praktijk wordt geleerd dankbaar te zijn voor alle gevoelens die je de kans geven je te ontwikkelen.<\/p>\n\n\n\n

Op een dag was er een bijeenkomst van monniken. Buiten de zaal wapperde een vlag in de wind. Er ontstond een geschil tussen twee monniken over hoe de vlag eigenlijk in de wind waaide. Een van de monniken beweerde dat het door de wind kwam, terwijl de andere beweerde dat het door de vlag kwam. Zo maakten ze ruzie vanwege hun bekrompen opvattingen en konden ze niet tot enige vorm van overeenstemming komen. Zo zouden ze ruzie hebben gemaakt tot de dag dat ze stierven. Maar hun leraar greep in en zei: “Geen van jullie beiden heeft gelijk. De juiste opvatting is dat er geen vlag is en dat er geen wind is”.<\/p>\n\n\n\n

Dit is de praktijk, om niets te hebben, om de vlag niet te hebben en om de wind niet te hebben. Als er een vlag is, dan is er een wind; als er een wind is, dan is er een vlag. Je moet dit grondig overdenken en hierop reflecteren totdat je in overeenstemming met de waarheid ziet. Indien goed beschouwd, dan blijft er niets over. Het is leeg – leegte; leeg van de vlag en leeg van de wind. In de grote leegte is er geen vlag en is er geen wind. Er is geen geboorte, geen ouderdom, geen ziekte of dood. Ons conventionele begrip van vlag en wind is slechts een concept. In werkelijkheid is er niets. Dat is alles! Er is niets meer dan lege etiketten.<\/p>\n\n\n\n

Als we op deze manier oefenen, zullen we volledigheid gaan zien en zal er een einde komen aan al onze problemen. In de grote leegte zal de Koning van de Dood je nooit vinden. Er is niets om ouderdom, ziekte en dood te volgen. Wanneer we zien en begrijpen in overeenstemming met de waarheid, dat wil zeggen met het juiste begrip, dan is er alleen deze grote leegte. Het is hier dat er helemaal geen ‘wij’, geen ‘zij’, geen ‘zelf’ meer is.<\/p>\n\n\n\n

Het Woud van de Zintuigen<\/h2>\n\n\n\n

De wereld met zijn eindeloze wegen gaat maar door. Als we alles proberen te begrijpen, leidt dat alleen maar tot chaos en verwarring. Maar als we de wereld helder beschouwen, dan ontstaat ware wijsheid. De Boeddha zelf was iemand die de wegen van de wereld goed kende. Hij had een groot vermogen om invloed uit te oefenen en leiding te geven vanwege zijn overvloed aan wereldse kennis. Door de transformatie van zijn wereldse alledaagse wijsheid drong hij door tot de bovenwereldse wijsheid, waardoor hij een waarlijk superieur wezen werd.<\/p>\n\n\n\n

Dus, als we met dit onderricht werken en het naar binnen keren voor contemplatie, zullen we een begrip bereiken op een geheel nieuw niveau. Als we een object zien, is er geen object. Als we een geluid horen, is er geen geluid. Als we ruiken, kunnen we zeggen dat er geen geur is. Alle zintuigen zijn manifest, maar ze zijn leeg van iets stabiels. Het zijn slechts gewaarwordingen die ontstaan en weer verdwijnen.<\/p>\n\n\n\n

Als we volgens deze werkelijkheid begrijpen, houden de zintuigen op substantieel te zijn. Het zijn slechts gewaarwordingen die komen en gaan. In werkelijkheid is er geen \u2018ding\u2019. Als er geen \u2018ding\u2019 is, dan is er geen \u2018wij\u2019 en geen \u2018zij\u2019. Als er geen \u2018wij\u2019 als persoon is, dan is er niets dat tot \u2018ons\u2019 behoort. Op deze manier wordt lijden uitgedoofd. Er is niemand om lijden te verwerven, dus wie is het die lijdt?<\/p>\n\n\n\n

Als er lijden ontstaat, hechten we ons aan het lijden en daardoor moeten we echt lijden. Op dezelfde manier, wanneer geluk ontstaat, hechten we ons aan het geluk en ervaren daardoor plezier. Gehechtheid aan deze gevoelens leidt tot het concept van \u2018zelf\u2019 of \u2018ego\u2019 en gedachten van \u2018wij\u2019 en \u2018zij\u2019 manifesteren zich voortdurend. Nah!!! Dit is waar het allemaal begint en ons meevoert in zijn nooit eindigende cyclus.<\/p>\n\n\n\n

Dus komen we om te mediteren en te leven volgens de Dhamma. We verlaten onze huizen om in het bos te komen wonen en de gemoedsrust die het ons geeft in ons op te nemen. We zijn gevlucht om met onszelf te worstelen en niet uit angst of escapisme. Maar mensen die in het woud komen wonen raken gehecht aan het leven erin; net zoals mensen die in de stad wonen gehecht raken aan de stad. Ze raken de weg kwijt in het bos en ze raken de weg kwijt in de stad.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha prees het leven in het bos omdat de fysieke en mentale eenzaamheid die het ons geeft bevorderlijk is voor de beoefening van bevrijding. Hij wilde echter niet dat we afhankelijk zouden worden van het leven in het bos of zouden blijven steken in de vrede en rust ervan. We komen naar de beoefening om wijsheid te laten ontstaan. Hier in het woud kunnen we de zaden van wijsheid zaaien en cultiveren. In de chaos en het tumult hebben deze zaden het moeilijk om te groeien, maar als we eenmaal geleerd hebben in het woud te leven, kunnen we terugkeren en het hoofd bieden aan de stad en alle prikkels van de zintuigen die zij ons brengt. Leren leven in het bos betekent wijsheid laten groeien en ontwikkelen. We kunnen deze wijsheid dan toepassen, waar we ook heengaan.<\/p>\n\n\n\n

Als onze zintuigen worden geprikkeld, raken we opgewonden en worden de zintuigen onze antagonisten. Ze jagen ons tegen ons in het harnas omdat we nog dwaas zijn en niet de wijsheid hebben om ermee om te gaan. In werkelijkheid zijn ze onze leraren, maar door onze onwetendheid zien we dat niet zo. Toen we in de stad woonden, dachten we nooit dat onze zintuigen ons iets konden leren. Zolang de ware wijsheid zich nog niet heeft gemanifesteerd, blijven we de zintuigen en hun objecten als vijanden zien. Zodra ware wijsheid ontstaat, zijn ze niet langer onze vijanden, maar worden ze de deur naar inzicht en helder begrip.<\/p>\n\n\n\n

Een goed voorbeeld zijn de wilde kippen hier in het bos. We weten allemaal hoe bang ze zijn voor mensen. Maar sinds ik hier in het bos woon, ben ik in staat hen te onderwijzen en ook van hen te leren. Op een keer begon ik rijst voor hen te gooien om te eten. Eerst waren ze erg bang en wilden niet in de buurt van de rijst komen. Maar na lange tijd raakten ze eraan gewend en begonnen ze het zelfs te verwachten. Zie je, hier valt iets te leren – zij dachten oorspronkelijk dat er gevaar in de rijst zat, dat de rijst een vijand was. In werkelijkheid was er geen gevaar in de rijst, maar ze wisten niet dat de rijst voedsel was en waren daarom bang. Toen ze uiteindelijk zelf zagen dat er niets te vrezen viel, konden ze zonder gevaar komen eten.<\/p>\n\n\n\n

De kippen leren op deze natuurlijke manier. Hier in het bos leren wij op een soortgelijke manier. Vroeger dachten we dat onze zintuigen een probleem waren, en door onze onwetendheid in het juiste gebruik ervan bezorgden ze ons veel last. Maar door ervaring in de praktijk leren we ze te zien in overeenstemming met de waarheid. We leren ze te gebruiken zoals de kippen de rijst konden gebruiken. Dan staan ze ons niet langer tegen en verdwijnen de problemen.<\/p>\n\n\n\n

Zolang we verkeerd denken, onderzoeken en begrijpen, zullen deze dingen ons tegenwerken. Maar zodra we op de juiste manier gaan onderzoeken, zal datgene wat we ervaren ons tot wijsheid en helder inzicht brengen, net zoals de kippen tot hun inzicht kwamen. Op deze manier kunnen we zeggen dat zij ‘vipassan\u0101’<\/em> beoefenden. Zij weten in overeenstemming met de waarheid, het is hun inzicht.<\/p>\n\n\n\n

In onze beoefening hebben we onze zintuigen als instrumenten die, wanneer ze juist gebruikt worden, ons in staat stellen verlicht te worden tot de Dhamma. Dit is iets wat alle mediteerders zouden moeten overwegen. Als we dit niet helder zien, blijven we in eeuwig conflict.<\/p>\n\n\n\n

Dus, terwijl we leven in de rust van het woud, blijven we subtiele gevoelens ontwikkelen en de grond voorbereiden voor het cultiveren van wijsheid. Denk niet dat wanneer je hier in het stille bos wat gemoedsrust hebt verworven, dat dat genoeg is. Neem geen genoegen met alleen dat! Vergeet niet dat we de zaden van wijsheid moeten cultiveren en laten groeien.<\/p>\n\n\n\n

Naarmate de wijsheid rijpt en we in overeenstemming met de waarheid beginnen te begrijpen, zullen we niet langer op en neer worden gesleurd. Gewoonlijk, als we een aangename stemming hebben, gedragen we ons op \u00e9\u00e9n manier; en als we een onaangename stemming hebben, zijn we op een andere manier. We vinden iets leuk en we zijn high; we vinden iets niet leuk en we zijn down. Zo zijn we nog steeds in conflict met vijanden. Wanneer deze dingen ons niet langer tegenwerken, worden ze gestabiliseerd en komen ze in evenwicht. Er zijn niet langer ups en downs of pieken en dalen. We begrijpen deze dingen van de wereld en weten dat het gewoon zo is. Het is gewoon ‘wereldse Dhamma’.<\/p>\n\n\n\n

De \u2018wereldse Dhamma\u20193<\/a><\/sup> verandert in het \u2018pad\u20194<\/a><\/sup>. De \u2018wereldse dhamma\u2019 heeft acht wegen; het \u2018pad\u2019 heeft acht wegen. Waar \u2018wereldse Dhamma\u2019 bestaat, is ook het \u2018pad\u2019 te vinden. Wanneer we helder leven, worden al onze wereldse ervaringen de beoefening van het \u2018achtvoudige pad\u2019. Zonder helderheid overheerst de \u2018wereldse Dhamma\u2019 en keren we ons af van het \u2018pad\u2019. Wanneer juist begrip ontstaat, ligt bevrijding van lijden recht voor ons. Je zult geen bevrijding vinden door elders te gaan zoeken!<\/p>\n\n\n\n

Wees dus niet gehaast en probeer je beoefening niet te forceren of te haasten. Doe je meditatie rustig en geleidelijk, stap voor stap. Wat betreft vredigheid: als je vredig wilt worden, accepteer dat dan; als je niet vredig wordt, accepteer dat dan ook. Dat is de aard van het bewustzijn. We moeten onze eigen beoefening vinden en die volhouden.<\/p>\n\n\n\n

Misschien ontstaat er geen wijsheid! Vroeger dacht ik, wat mijn beoefening betreft, dat als er geen wijsheid is, ik mezelf kon dwingen die te hebben. Maar het werkte niet, de dingen bleven hetzelfde. Toen zag ik, na rijp beraad, dat nadenken over dingen die we niet hebben niet kan. Dus wat is het beste om te doen? Het is beter om gewoon te oefenen met gelijkmoedigheid. Als er niets is dat ons zorgen baart, dan valt er niets te verhelpen. Als er geen probleem is, dan hoeven we niet te proberen het op te lossen. Als er een probleem is, dan moet je het oplossen, daar! Het is niet nodig om iets speciaals te zoeken, leef gewoon normaal. Maar weet wat je bewustzijn is! Leef met bewuste aandacht en helder begrijpend. Laat wijsheid je gids zijn; leef niet toegeeflijk in je stemmingen. Wees aandachtig en alert! Als er niets is, is dat prima; als er iets opkomt, onderzoek en overweeg het dan.<\/p>\n\n\n\n

Naar het Centrum Komen<\/h2>\n\n\n\n

Probeer eens naar een spin te kijken. Een spin spint haar web in een geschikte nis en gaat dan in het midden zitten, bewegingloos en stil. Later komt er een vlieg langs die op het web landt. Zodra hij het web aanraakt en laat bewegen, boop! – springt de spin en windt hem op in draad. Hij bergt het insect op en keert dan terug om geruisloos aandachtig aanwezig te zijn in het midden van het web.<\/p>\n\n\n\n

Het kijken naar zo’n spin kan leiden tot wijsheid. Onze zes zintuigen hebben het bewustzijn in het centrum, omringd door oog, oor, neus, tong en lichaam. Wanneer een van de zintuigen wordt geprikkeld, bijvoorbeeld door contact met het oog, trilt het en bereikt het bewustzijn. Het bewustzijn is dat wat weet, dat wat vorm kent. Dit is voldoende om wijsheid te laten ontstaan. Zo eenvoudig is het.<\/p>\n\n\n\n

Zoals een spin in zijn web, moeten wij leven met behoud van onszelf. Zodra de spin voelt dat een insect het web raakt, grijpt hij het snel, bindt het vast en keert weer terug naar het centrum. Dit is helemaal niet anders dan ons eigen bewustzijn. \u2018Naar het centrum komen\u2019 betekent aandachtig leven met een helder begrip, altijd alert zijn en alles precies en nauwkeurig doen – dit is ons centrum. We hoeven eigenlijk niet veel te doen; we leven gewoon zorgvuldig op deze manier. Maar dat betekent niet dat we achteloos leven en denken: \u2018Het is niet nodig om zit- of loopmeditatie te doen!\u2019 en zo onze beoefening helemaal vergeten. We kunnen niet achteloos zijn! We moeten alert blijven, net zoals de spin wacht om insecten te pakken voor zijn voedsel.<\/p>\n\n\n\n

Dit is alles wat we moeten weten – zitten en nadenken over die spin. Precies zoveel en wijsheid kan spontaan ontstaan. Ons bewustzijn is vergelijkbaar met de spin, onze stemmingen en mentale indrukken zijn vergelijkbaar met de verschillende insecten. Meer is het niet! De zintuigen omhullen en stimuleren het bewustzijn voortdurend; wanneer een van hen met iets in aanraking komt, bereikt het onmiddellijk het bewustzijn. Het bewustzijn onderzoekt het dan grondig, waarna hij terugkeert naar het centrum. Zo verblijven we – alert, nauwkeurig handelend en altijd aandachtig begrijpend met wijsheid. Alleen dit en onze beoefening is compleet.<\/p>\n\n\n\n

Dit punt is heel belangrijk! Het is niet zo dat we de hele dag en nacht zittend moeten oefenen, of dat we de hele dag en nacht loopmeditatie moeten doen. Als dit onze kijk op de beoefening is, dan maken we het onszelf echt moeilijk. We moeten doen wat we kunnen in overeenstemming met onze kracht en energie, en onze fysieke mogelijkheden in de juiste mate gebruiken.<\/p>\n\n\n\n

Het is heel belangrijk om het bewustzijn en de andere zintuigen goed te kennen. Weet hoe ze komen en hoe ze gaan, hoe ze ontstaan en hoe ze vergaan. Begrijp dit grondig! In de taal van de Dhamma kunnen we ook zeggen dat, net zoals de spin de verschillende insecten in de val lokt, het bewustzijn de zintuigen bindt met anicca-dukkha-anatt\u0101<\/em> (vergankelijkheid, onbevredigendheid, niet-zelf). Waar kunnen ze heen? We bewaren ze als voedsel, deze dingen worden opgeborgen als ons voedsel5<\/a><\/sup>. Dat is genoeg; er is niet meer te doen, alleen dit! Dit is de voeding voor ons bewustzijn, voeding voor iemand die bewust en begrijpend is.<\/p>\n\n\n\n

Als je weet dat deze dingen vergankelijk zijn, verbonden met lijden en dat niets ervan jou aangaat, dan zou je wel gek zijn om er achteraan te gaan! Als je dit niet helder ziet, dan moet je lijden. Wanneer je goed kijkt en deze dingen ziet als werkelijk vergankelijk, ook al lijken ze de moeite waard om achteraan te gaan, dan zijn ze dat in werkelijkheid niet. Waarom wil je ze hebben als hun aard pijn en lijden is? Het is niet van ons, er is geen zelf, er is niets dat aan ons toebehoort. Waarom zoek je ze dan? Alle problemen worden hier be\u00ebindigd. Waar anders zul je ze be\u00ebindigen?<\/p>\n\n\n\n

Kijk eens goed naar de spin en keer hem naar binnen, keer hem terug naar jezelf. Je zult zien dat het allemaal hetzelfde is. Wanneer het bewustzijn anicca-dukkha-anatt\u0101 <\/em>heeft gezien, laat het los en laat het zichzelf los. Het hecht niet langer aan lijden of geluk. Dit is de voeding voor het bewustzijn van iemand die oefent en zichzelf werkelijk traint. Dat is alles, zo eenvoudig is het! Je hoeft nergens naar te zoeken! Dus wat je ook aan het doen bent, je bent er, zonder veel gedoe en moeite. Op deze manier zal het momentum en de energie van je beoefening voortdurend groeien en rijpen.<\/p>\n\n\n\n

Ontsnappen <\/h2>\n\n\n\n

Dit momentum van beoefening leidt ons naar vrijheid van de cyclus van geboorte en dood. We zijn niet aan die cyclus ontsnapt omdat we nog steeds vasthouden aan hunkeren en verlangen. We begaan geen ongezonde of immorele daden, maar dat betekent alleen dat we leven in overeenstemming met de Dhamma van moraliteit: bijvoorbeeld het zingen wanneer mensen vragen dat alle wezens niet gescheiden worden van de dingen waar ze van houden en waar ze dol op zijn. Als je erover nadenkt, is dit erg kinderachtig. Het is de manier van mensen die nog steeds niet kunnen loslaten.<\/p>\n\n\n\n

Dit is de aard van het menselijk verlangen – verlangen dat de dingen anders zijn dan ze zijn; verlangen naar een lang leven, hopen dat er geen dood of ziekte is. Dit is hoe mensen hopen en verlangen, en wanneer je hen dan vertelt dat hun verlangens die niet worden vervuld, lijden veroorzaken, slaat hen dat recht voor hun raap. Wat kunnen ze dan zeggen? Niets, want het is de waarheid! Je wijst precies op hun verlangens.<\/p>\n\n\n\n

Als we het over verlangens hebben, weten we dat iedereen ze heeft en ze vervuld wil zien, maar niemand is bereid te stoppen, niemand wil er echt aan ontsnappen. Daarom moet onze praktijk geduldig worden verfijnd. Zij die standvastig oefenen, zonder afwijking of verslapping, en een zachte en beheerste manier van doen hebben, altijd volhardend, dat zijn degenen die het zullen weten. Wat er ook gebeurt, zij zullen standvastig en onwankelbaar blijven.<\/p>\n\n\n\n

Voetnoten<\/h2>\n\n\n
  1. Lett. wezens met zachte hoorns op hun borst. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. M\u0101ra: de boeddhistische ‘verleider’-figuur. Hij wordt ofwel beschouwd als de godheid die heerst over de hoogste hemel van de zinnelijke sfeer ofwel als de personificatie van het kwaad en de passies, van de totaliteit van het wereldse bestaan en van de dood. Hij is de tegenstander van bevrijding en probeerde tevergeefs het bereiken van verlichting door de Boeddha te belemmeren. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. Wereldse dhamma: de acht wereldse voorwaarden zijn: winst en verlies, eer en oneer, geluk en ellende, lof en blaam. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  4. Pad: (het achtvoudige pad) omvat 8 factoren van spirituele beoefening die leiden tot het uitdoven van lijden: juiste zienswijze, juiste gedachte, juiste spraak, juist handelen, juist levensonderhoud, juiste inspanning, juiste opmerkzaamheid, juiste concentratie. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  5. Voeding voor contemplatie, om wijsheid te voeden. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>\n\n\n
    \n\n\n\n

    Bovenstaande tekst is door de redactie van buddho.org naar het Nederlands vertaald. De Engelse versie, The Two Faces of Reality<\/a><\/em> staat op ajahnchah.org<\/em><\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Een toespraak gehouden voor de vergadering van monniken na de recitatie van de P\u0101timokkha, de disciplinaire code van de monnik, in Wat Pah Pong tijdens de regenretraite van 1976. In ons leven hebben we twee mogelijkheden: ons overgeven aan de wereld of de wereld overstijgen. De Boeddha was iemand die in staat was zich van de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2745,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"id\":\"29ae0103-ed5e-4e34-bfb7-b4ffa03201d0\",\"content\":\"Lett. wezens met zachte hoorns op hun borst.\"},{\"id\":\"4ad4535a-0c43-4652-bc3a-2f67195c1970\",\"content\":\"M\\u0101ra: de boeddhistische 'verleider'-figuur. Hij wordt ofwel beschouwd als de godheid die heerst over de hoogste hemel van de zinnelijke sfeer ofwel als de personificatie van het kwaad en de passies, van de totaliteit van het wereldse bestaan en van de dood. Hij is de tegenstander van bevrijding en probeerde tevergeefs het bereiken van verlichting door de Boeddha te belemmeren.\"},{\"id\":\"ec6d3308-9db0-414d-9634-096e3bf0a230\",\"content\":\"Wereldse dhamma: de acht wereldse voorwaarden zijn: winst en verlies, eer en oneer, geluk en ellende, lof en blaam.\"},{\"id\":\"de0fff22-99cc-478a-87dc-426989b5adc0\",\"content\":\"Pad: (het achtvoudige pad) omvat 8 factoren van spirituele beoefening die leiden tot het uitdoven van lijden: juiste zienswijze, juiste gedachte, juiste spraak, juist handelen, juist levensonderhoud, juiste inspanning, juiste opmerkzaamheid, juiste concentratie.\"},{\"id\":\"38535d25-3b2e-404b-a207-7edf71031126\",\"content\":\"Voeding voor contemplatie, om wijsheid te voeden.\"}]"},"class_list":["post-2742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2742"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2777,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2742\/revisions\/2777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}