{"id":1879,"date":"2023-04-20T13:16:00","date_gmt":"2023-04-20T11:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/buddho.org\/nl\/?p=1879"},"modified":"2023-04-21T13:04:45","modified_gmt":"2023-04-21T11:04:45","slug":"over-woorden-concepten-en-inzicht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-woorden-concepten-en-inzicht\/","title":{"rendered":"Over Woorden, Concepten en Inzicht"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

De essentie van onze beoefening moet liggen op inzicht in de Dhamma<\/a>. In het begrijpen van de leer. <\/p>\n\n\n\n

Door \u00ad\u2013 met helder begrip \u2013 diep inzicht<\/a> te verwerven in het proces. In het nu. Door ons niet te verliezen in woorden en concepten van 2.500 jaar oud. Door de doolhof van interpretaties te vermijden. Concreet: door Dhamma als \u00e9\u00e9n te beschouwen. Ek\u0101yana magga.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Door Dhamma in jezelf te integreren.Door de stroom te zien. Door de stroom te betreden. Door finaal de stroom te zijn.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha<\/a> is uiterst duidelijk wat de hoedanigheden van Dhamma zijn. Wat tot de kern van Dhamma behoort. Wat haar kenmerken zijn. In de Mahanama Sutta, Anguttara Nikaya 11.13,<\/em> zegt hij:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDe Dhamma is uitstekend [door mij] verkondigd; rechtstreeks gevestigd in waarheid; resultaatgericht; iedereen uitnodigend om te komen kijken; rechtstreeks leidend naar het doel; om individueel ervaren te worden door de wijzen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kan het duidelijker \u00e9n eenvoudiger verwoord worden? Straight<\/em>. In plain Pali. <\/em>Zonder bochten of omwegen. De taal van een Sammasambuddha<\/em>.[i]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

Spijtig wordt de leer van de Boeddha (Buddhadhamma)<\/em> op allerlei manieren omwikkeld en van essentie ontdaan. Uit- en aangekleed. Gemummificeerd. Gefnuikt. A la t<\/em>\u00ea<\/em>te du client.<\/em> <\/em>Bewust en onbewust.<\/p>\n\n\n\n

Zo verschijnt een onzorgvuldig vertaalde leer waar de intrinsieke betekenis enerzijds verborgen blijft en anderzijds verschraald verschijnt. Georkestreerd door weliswaar wetenschappelijk kundig opgeleide woordkunstenaars maar zonder (of veel te kleine) meditatie-ervaring<\/a>. Door naarstige taalgoochelaars die woorden en concepten als ballen in de lucht houden. Als ordinaire ballen waar de vorm (de ballen) de inhoud (de aandacht, de behendigheid, het inzicht) overschaduwt. Waardoor de intrinsieke betekenis van Dhamma verduisterd wordt of \u2013 in het meest extreme geval \u2013 zelfs compleet de mist ingaat. En zo onwezenlijk aan de beoefenaar verschijnt. Als een onverstaanbare hoop woorden. Niet coherent. Niet consistent. Een mala<\/em>.[ii]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a>Meestal goed bedoeld, maar onzorgvuldig. Zonder enige stopknop. Vanuit het Pali naar een andere taal. En zo verder springend van taal naar taal.<\/p>\n\n\n\n

Zo verschijnt de door de Boeddha \u201cuitstekend verkondigde Dhamma\u201dals een proliferatie van onzorgvuldigheid. Interpretaties die en fin de compte <\/em>slechts de inherente twijfel van de auteurs ventileren. Maar ondertussen ook de twijfel van de lezers aanwakkeren. En hierdoor het spiritueel vernietigende vuur van twijfel brandstof geven. Upadhi<\/em>.[iii]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a> Opnieuw en opnieuw.<\/p>\n\n\n\n

Woorden en concepten zijn de Dhamma niet. Zelfs met de grootst mogelijke zorgvuldigheid zijn woorden en concepten slechts aanwijzers. Ook de woorden die jij nu aandachtig leest. Het zijn slechts richtingaanwijzers naar ervaringsgericht inzicht, naar direct experi\u00ebntieel ervaren. Paccanubhoti.[iv]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Daarom concreet deze aanbeveling: Indien het geen richtingaanwijzers voor je zijn, zijn het slechts dwaallichtjes die je zo snel mogelijk moet neutraliseren door aandachtig te kijken. Door zelf alert te observeren. Z\u00e9lf.<\/p>\n\n\n\n

Waarom zijn woorden en concepten slechts richtingaanwijzers?<\/p>\n\n\n\n

Dhamma laat zich niet vatten in woorden en concepten omdat het \u2013 zoals alle geconditioneerde verschijnselen \u2013 efemere, vergankelijke begrippen zijn. Compleet onderhevig aan de drie kenmerken van het bestaan (tilakkha\u1e47a)<\/em><\/a>.[v]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

In tegenstelling tot woorden en concepten is Dhamma \u2013 als het natuurlijk proces van het bestaan \u2013 tijdloos. Hierdoor kan Dhamma niet intellectueel maar uitsluitend direct experi\u00ebntieel gerealiseerd worden. Door een realisatie die \u00e9lk moment verzadigt. Door een realisatie die zich voltrekt in \u00e9lk moment. Als een cyclisch rijpingsproces: van het ene NU-moment in het volgende NU-moment. En niet in een (ver) verleden of een illusoire toekomst.<\/p>\n\n\n\n

Specifiek naar een rigoureuze beoefening toe: een vertaling die niet gegrond is in diepe meditatie (sam<\/em>De Werkelijkheid Onderzoeken met Sam\u0101dhi<\/a>\u0101dhi)<\/em> \u2013 een translatie uit het Pali die niet stevig geworteld en verzadigd is door meditatieve concentratie \u2013 is dor, schraal en inhoudsloos naar beoefening toe. Dat is ook de reden waarom zulke \u2013 van experi\u00ebntieel inzicht verschoonde \u2013 teksten steeds warrig en wollig aanvoelen.<\/p>\n\n\n\n

Filologie k\u00e1n een vaardig hulpmiddel zijn voor helder inzicht en diep begrip in Dhamma. Maar \u00eds dit niet d\u2019office.<\/em> Slechts wanneer de lectuur en de beoefening van Dhamma-teksten (de sutta\u2019s;<\/em> commentaren op de sutta\u2019s<\/em> en inzichtrijke dhammatalks<\/em> en dhammaboeken) de voorwaarden scheppen voor bevrijding uit dukkha<\/a><\/em> \u2013 en op deze manier van de dhammanuvatti<\/em> een stroombetreder maken \u2013 noemde de Boeddha het \u2018heilzaam\u2019.[vi]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a> <\/em>Taalkunde is een erg zinvolle bezigheid maar hou steeds voor ogen dat het een compleet andere tak van sport is dan wat de Boeddha beoogde: bevrijding uit dukkha<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Net zomin als Dhamma een filologieof een religie is, <\/em>is het evenmin een filosofie die een interpretatieve invulling wil geven van het bestaan. Evenmin is Dhamma een religie ter staving en rechtvaardiging \u2013 als spil waar het universum op draait \u2013 van een creator, god, opperbouwmeester. Dhamma staat uitsluitend voor de natuurwet, de kosmische wet waaraan alles onderworpen is. Dhammo sanantano.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Naast filologische onzorgvuldigheid bestaat er een ander veel voorkomend euvel. Veel beoefenaars slaan een dwaalweg in door zich onder te dompelen in allerlei metafysische bespiegelingen. Door zich te identificeren met ide\u00eble interpretaties en er een syncretisch amalgaam van te maken. Vergeet nooit dat elke voorkeur (rati)<\/em> tot verlangen (lobha, ta\u1e47h\u0101)<\/em> leidt en elke afwijzing (arati) <\/em>afkeer (dosa, vy\u0101p\u0101da) <\/em>oproept.Verlangen en afkeer spruiten voort uit onwetendheid (avijj\u0101) <\/em>waardoor \u2018worden\u2019 \u2013 het \u2018ik\u2019, \u2018mij\u2019, \u2018mijn\u2019 \u2013 veroorzaakt wordt (bhava).[vii]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a> <\/em>Het fixeren op en het vasthouden aan transcendente overwegingen leidt nooit tot bevrijding uit dukkha,<\/em> zegt de Boeddha.[viii]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a> Buiten het permanent aandikken van het ego \u2013 het \u2018worden\u2019; het steeds opnieuw geboren worden (bhava)<\/em> \u2013 is het resultaat nihil.<\/p>\n\n\n\n

Inzicht in Dhamma handelt over bevrijding (vimutti).<\/em> Bevrijding uit onze onvrede (dukkha)<\/em>. D\u00e1\u00e1r ligt de kwintessens van de leer van de Boeddha. Dat is waar hij resoluut naar verwees in zijn eerste twee voordrachten in Sarnath.[ix]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

Ontwaken, wakker worden, zelfrealisatie staat voor inzicht in de Vier Waarheden van een edel mens (catt\u0101ri ariya sacc\u0101ni): <\/em>het begrijpen van dukkha;<\/em> het loslaten van de oorzaak van dukkha<\/em>; het realiseren van de bevrijding uit dukkha<\/em> en het cultiveren van het pad dat leidt tot de bevrijding uit dukkha<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Elk van deze vier waarheden moet je in jezelf realiseren. Herkennen (pariyatti), <\/em>erkennen door beoefening (patipatti)<\/em> en er \u00e9\u00e9n mee worden (pa\u1e6divedha).<\/em><\/p>\n\n\n\n

D\u00edt is de Boeddhaweg. Er is geen andere. Loop met een grote bocht rond de dingen die je niet tot bevrijding brengen. Verlies er geen tijd mee. Want als je dit doet, doe je jezelf schromelijk tekort.<\/p>\n\n\n\n

Besef dat jouw tijd om inzicht te verwerven uiterst beperkt is. Kijk uitsluitend in de richting van de dingen waardoor je tot stroombetreding komt. Schep z\u00e9lf het klimaat en de voorwaarden waardoor je de stroom betreedt. Zo doof je uit (sitibhava). <\/em>Zo transformeer je tot een Boeddha-in-wording.<\/p>\n\n\n\n

De Dhammapada<\/em> wijst in deze richting:[x]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

\u201cZij die de leegte en de ongeconditioneerde bevrijding ervaring hebben: hun spoor is moeilijk te volgen \u2013 zoals het spoor van vogels in de lucht.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[i]<\/sup><\/a> Sammasambuddha: <\/em>letterlijk: \u2018de volkomen Ontwaakte, die volledig uitgedoofd, het Parinibb\u0101na<\/em> is binnen gegaan\u2019. Het is een veelvuldig gebruikt epitheton voor de Boeddha.<\/p>\n\n\n\n

[ii]<\/sup><\/a> mala<\/em>: een gebedssnoer ter ondersteuning van een bepaalde gedachte-inhoud, een soort vormelijke mantra, een dharani<\/em> (een hulpmiddel dat geacht wordt om de aandacht gaande te houden, maar gemakkelijk kan verworden tot een weinig inzichtelijk gewoontepatroon indien het niet gebeurt onder deskundige sturing en leiding. In de Pali-suttateksten heeft het begrip \u2018mala\u2019 een negatieve connotatie wanneer verwezen wordt naar het Vedische begrip: mala<\/em> \u2192 malaka<\/em> = onzuiver, bezoedeld, in de betekenis van \u2018een onzuivere wortel\u2019)<\/p>\n\n\n\n

[iii]<\/sup><\/a> upadhi: <\/em>het substraat, de brandstof die de uitdoving van het vuur \u2013 i.c. onwetendheid, verlangen en afkeer \u2013 belet.<\/p>\n\n\n\n

[iv]<\/sup><\/a> paccanubhoti <\/em>\u2192 pati + anu + bhu + a = <\/em>ervaren, realiseren, experi\u00ebntieel ervaren. Directe ervaring. Wijsheid op ervaringsniveau. Direct zien. Met de nadruk op persoonlijke ervaring. Zonder hoofd boven het eigen hoofd. Zonder god, zonder meester boven hem. Zonder valscherm. Zonder enig extern houvast. Vastberaden (adhi\u1e6d\u1e6dh\u0101na<\/em>) om het persoonlijk verworven inzicht te cultiveren en uit te breiden. Met de nodige scepsis. Maar evenzeer met de nodige branie en bravoure voor de verdere ontwikkeling van het spirituele experiment: de weg is immers nooit glad, gemakkelijk of \u00e9\u00e9n-duidig. De vaste wil om \u2013 ongeconditioneerd \u2013 wijs te zijn. Om z\u00e9lf te z\u00eden. Om z\u00e9lf te w\u00e9ten. Sapere aude<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Als de beoefenaar de woorden van de Boeddha louter beschouwt als \u2018woorden\u2019, als \u2018concepten’ of als een metafysische verklaring zal hij nooit Dhamma zien. <\/em>Op experi\u00ebntieel ervaren komt het aan. Pure ervaring<\/em>. ‘Pure experience is realised prior to the distinction between subject and object<\/em>\u2019 <\/em>(Kitaro Nishida, (1990), An Inquiry into the Good). <\/em>Anders gezegd: het gaat er niet zozeer om wat de Boeddha letterlijk gezegd heeft, maar om je zijn diepe ervaring eigen te maken. Om naast hem en niet achter hem te lopen.<\/em><\/p>\n\n\n\n

[v]<\/sup><\/a> tilakkha\u1e47a: <\/em>\u2192 ti = <\/em>drie; lakkha\u1e47a =<\/em> kenmerk, karakteristiek. Tilakkha\u1e47a<\/em> = de drie kenmerken van het bestaan, namelijk vergankelijk (anicca<\/em>); onbevredigend (dukkha<\/em>) en niet \u2018zelf\u2019 (anatt\u0101<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

[vi]<\/sup><\/a> <\/em>De Boeddha noemt \u2018heilzaam\u2019 alles \u2013 gedachten, woorden en daden \u2013 wat leidt tot bevrijding uit dukkha<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

[vii]<\/sup><\/a> Observeer eens aandachtig hoe de \u2018likes\u2019<\/em> en \u2018dislikes\u2019<\/em> het fundament vormen van het succesverhaal achter de sociale media: Het \u2018ik\u2019 dat constant ziet, hoort, ruikt, smaakt, voelt en denkt\u2026 en op deze manier het \u2018ego\u2019 opbouwt en in stand houdt.<\/p>\n\n\n\n

[viii]<\/sup><\/a> Dit komt vooral tot uiting in de oudste vroeg-boeddhistische Pali-teksten. De Atthakavagga<\/em> is hier een schitterend voorbeeld van. Mijn vertaling van deze sutta met annotaties kan je gratis downloaden via deze link: https:\/\/yatha-bhuta.com\/atthakavagga\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

[ix]<\/sup><\/strong><\/sup><\/em><\/a> <\/em>De eerste twee voordrachten van de Boeddha, met uitleg en annotaties, kan je vinden op de Ehipassiko Academie door het volgen van deze link: https:\/\/yatha-bhuta.com\/624-2\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

[x]<\/sup><\/a> Dhammapada<\/em>, Gathas #92 en 93<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De essentie van onze beoefening moet liggen op inzicht in de Dhamma. In het begrijpen van de leer. Door \u00ad\u2013 met helder begrip \u2013 diep inzicht te verwerven in het proces. In het nu. Door ons niet te verliezen in woorden en concepten van 2.500 jaar oud. Door de doolhof van interpretaties te vermijden. Concreet: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1879\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}