{"id":1517,"date":"2022-07-20T22:31:00","date_gmt":"2022-07-20T20:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.buddho.org\/nl\/?p=1517"},"modified":"2023-01-02T22:32:40","modified_gmt":"2023-01-02T21:32:40","slug":"de-boeddha-over-wijsheid-en-bewustzijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-boeddha-over-wijsheid-en-bewustzijn\/","title":{"rendered":"De Boeddha over Wijsheid en Bewustzijn"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Door een kaly\u0101namitta<\/em> (goede spirituele vriend)<\/a> werd me onlangs de vraag gesteld hoeveel mensen erin slagen om inzicht te ervaren in de werkelijkheid zoals ze werkelijk is (yath\u0101 bh\u016bta \u00f1\u0101\u1e47a dassana<\/em>). Inherente twijfel lijkt als een zwarte wolk boven deze indirecte vraag te zweven. Ik lees de vraag vooral als: kan dit pad wel verwezenlijkt worden? Is dit een realistische opgave? Of is het slechts een hypothetische wensdroom?<\/p>\n\n\n\n

Een pertinente vraag vereist een duidelijke respons.<\/p>\n\n\n\n

Hierbij mijn persoonlijk antwoord. Een antwoord dat uit ervaring geboren is. Gedragen is door beoefening en ervaring. Een antwoord dat niet voortkomt uit ‘van horen zeggen’ (an\u012btiha<\/em>). Een respons recht uit mijn hart.<\/p>\n\n\n\n

Mijn antwoord of deze weg (magga<\/em>)<\/a> gerealiseerd kan worden is resoluut en ondubbelzinnig: ‘ja’. En ook het resultaat (de ‘vrucht’ – phala<\/em>) is manifest: bevrijding uit dukkha<\/em> en innerlijke vrede. Niet in een verre toekomst. Maar in d\u00edt leven. In d\u00edt moment. M\u00e9\u00e9r: uitsluitend in d\u00edt moment.<\/p>\n\n\n\n

Zulk inzicht veronderstelt het ‘zien’ van alle ‘dingen’ (verschijnselen, fenomenen) in relatie tot hun drie karakteristieken (tilakkha<\/em>\u1e47<\/em>a<\/em>), namelijk als vergankelijk (anicca<\/em>), als onbevredigend (dukkha<\/em>) en als zelfloos (anatt\u0101<\/em>). Evenals de gelijkmoedige aanvaarding (upekkh\u0101<\/em>) ervan.<\/p>\n\n\n\n

Hoe? Door het volgen van het middenpad: het pad van moraliteit<\/a>, over concentratie<\/a> naar wijsheid: s\u012bla<\/em> \u2192 sam\u0101dhi<\/em> \u2192 pa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>. Het volstaat dat de dhammanuvatti<\/em> (de volgeling(e) die leeft conform de Dhamma<\/a>), door voortdurende beoefening, wijsheid (pa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>) ontwikkelt. En uit wijsheid vloeit inzicht en bevrijding (vimutti<\/em>) uit dukkha<\/em> voort.<\/p>\n\n\n\n

Bevrijding is een persoonlijke opdracht. En bijgevolg een persoonlijke verwezenlijking. Geen enkele Boeddha<\/a> kan je bevrijden. De Boeddha is een hulpmiddel. Weliswaar een vaardig en krachtig hulpmiddel, maar toch ‘slechts’ een hulpmiddel. Een up\u0101ya<\/em>. De Boeddha kan \u00e9nkel de richting aanwijzen w\u00e1\u00e1r je moet kijken. En je de techniek aanreiken om dit inzicht te bereiken. Finaal komt het echter op jou aan of je al dan niet tot inzicht komt. Wanneer jijzelf de voorwaarden tot bevrijding niet cre\u00ebert komt er niets van.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha heeft ons in de sutta’s<\/em> verschillende technieken aangereikt. Maar van \u00e9\u00e9n van deze technieken zegt de Boeddha dat het ‘een directe, een onge\u00ebvenaarde weg is’ (ekayana magga<\/em>), waar alle andere technieken congrueren, samenkomen. Deze techniek is satipa<\/em>\u1e6d\u1e6d<\/em>h\u0101na<\/em> ( \u2192 sati<\/em> + upa<\/em>\u1e6d\u1e6d<\/em>h\u0101na<\/em>: sati<\/em> = aandacht; upa<\/em>\u1e6d\u1e6d<\/em>h\u0101na<\/em> = het vestigen). Deze techniek is enorm uitgebreid beschreven in de Pali Canon, namelijk in de Mah\u0101satipa<\/em>\u1e6d\u1e6d<\/em>h\u0101na Sutta<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

De vier sleutelwoorden van het refrein van deze sutta<\/a><\/em> zijn: \u0101t\u0101p\u012b<\/em>, satim\u0101<\/em>, sampaja\u00f1\u00f1a<\/em>, Vineyya loke abhijjha-domanassa<\/em>. Dit zijn de mijlpalen waarop de dhammanuvatti<\/em> zich uitsluitend op hoeft te ori\u00ebnteren.<\/p>\n\n\n\n

Inzicht en bevrijding zijn afhankelijk van de mate van beoefening en ontwikkeling van zijn\/haar persoonlijke ijver (\u0101t\u0101p\u012b<\/em>); van zijn\/haar penetrerende aandacht (satim\u0101<\/em>); van zijn\/haar heldere bewustheid en diep inzicht in de vergankelijkheid van de dingen (sampaja\u00f1\u00f1a<\/em>); zonder zich vast te klampen aan wat dan ook in de wereld (vineyya loke abhijjha-domanassa<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Door het cultiveren van deze techniek bereikt de beoefenaar direct experi\u00ebntieel inzicht (paccanubhoti)<\/em> en bevrijdt hij\/zij zich van dukkha<\/em>. Inzicht (wijsheid) leidt ertoe dat de beoefenaar de Vier Edele Waarheden<\/a> in zichzelf realiseert in zijn drie rotaties en twaalf aspecten.[1]<\/a> Grosso modo komt dat hierop neer dat \u00e9lk aspect van de waarheden intellectueel gekend en verstandelijk aanvaard wordt (pariyatti<\/em>); dat deze theorie vervolgens ten gronde in de praktijk gebracht wordt (pa\u1e6dipatti<\/em>) en tenslotte dat de dhammanuvatti<\/em> het resultaat ervan in zichzelf compleet realiseert (pa\u1e6divedha<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha zegt het zo in de Maha-Vedala Sutta, Majjhima-Nikaya 43<\/em>:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cIemand die wijsheid bezit begrijpt wat dukkha <\/em>is, laat de oorzaak van dukkha <\/em>los, realiseert de be\u00ebindiging van dukkha <\/em>en cultiveert de weg die leidt naar de be\u00ebindiging van dukkha<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Iemand die wijsheid niet bezit begrijpt niet wat dukkha <\/em>is, laat de oorzaak van dukkha <\/em>niet los, realiseert niet de be\u00ebindiging van dukkha <\/em>en cultiveert niet de weg die leidt naar de be\u00ebindiging van dukkha<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Het doel van wijsheid is direct experi\u00ebntieel inzicht (paccanubhoti<\/em>). Het doel is penetrerend inzicht. Het doel is zegevieren, i.c. naar de Andere Oever oversteken (jezelf bevrijden van dukkha<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

De twee mentale geestestoestanden wijsheid en bewustzijn hangen met elkaar samen. Ze zijn niet van elkaar te scheiden.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Wat men inziet (begrijpt), daarvan is men zich bewust (ervaart men). Waarvan men zich bewust is (wat men ervaart), dat ziet (begrijpt) men.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Het verschil tussen beide mentale geestestoestanden is dat wijsheid ontwikkeld en bewustzijn beschouwd moet worden.\u201d<\/em><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> De drie rotaties zijn: theorie (pariyatti<\/em>), praktijk (pa\u1e6dipatti<\/em>) en realisatie\/resultaat (pa\u1e6divedha<\/em>).  Uit  deze  drievoudige  rotatie  volgen  de  twaalf  aspecten (of  combinaties). Voorbeeld: voor de Eerste Waarheid betekent dit: – Theorie (pariyatti<\/em>): \u2018Dit is het lijden\u2019 – Praktijk (pa\u1e6dipatti<\/em>): \u2018Het lijden moet begrepen worden\u2019 – Resultaat (pa\u1e6divedha<\/em>): \u2018Het lijden is begrepen\u2019.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door een kaly\u0101namitta (goede spirituele vriend) werd me onlangs de vraag gesteld hoeveel mensen erin slagen om inzicht te ervaren in de werkelijkheid zoals ze werkelijk is (yath\u0101 bh\u016bta \u00f1\u0101\u1e47a dassana). Inherente twijfel lijkt als een zwarte wolk boven deze indirecte vraag te zweven. Ik lees de vraag vooral als: kan dit pad wel verwezenlijkt […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1518,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}