{"id":1514,"date":"2022-07-10T22:31:00","date_gmt":"2022-07-10T20:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.buddho.org\/nl\/?p=1514"},"modified":"2023-01-02T22:31:51","modified_gmt":"2023-01-02T21:31:51","slug":"de-khandhas-de-vijf-processen-waaruit-wij-zijn-samengesteld","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-khandhas-de-vijf-processen-waaruit-wij-zijn-samengesteld\/","title":{"rendered":"De Khandha\u2019s: De Vijf Processen Waaruit Wij Zijn Samengesteld"},"content":{"rendered":"<div id=\"bsf_rt_marker\"><\/div>\n<p>K<em>handha<\/em> betekent letterlijk: hoop, stapel. Een synoniem voor het begrip <em>khandha<\/em> in <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme\/\" data-type=\"page\" data-id=\"34\">de Dhamma-context<\/a> is: <em>pa\u00f1cup\u0101d\u0101nakkhandh\u0101 <\/em>\u2192 <em>pa\u00f1ca <\/em>+ <em>up\u0101d\u0101na<\/em> + <em>khandha<\/em>: <em>pa\u00f1ca <\/em>= vijf; <em>up\u0101d\u0101na<\/em> = hechting; <em>khandha<\/em> = hoop, stapel.<\/p>\n\n\n\n<p>Meestal wordt dit begrip (naar mijn mening onzorgvuldig) vertaald als &#8216;de vijf aggregaten van toe-eigening&#8217;. Een betere vertaling zou zijn: &#8216;de vijf componenten of processen waaruit ieder mens samengesteld is&#8217;.<\/p>\n\n\n\n<p>Het zijn de \u2013 op elk moment veranderende \u2013 vijf \u2018hopen\u2019 of \u2018stapels\u2019 verschijnselen (de flow van processen) die samen uitmaken wie of wat we zijn en wat we ervaren. Deze vijf componenten omvatten \u00e9\u00e9n materieel proces (<em>r\u016bpa<\/em>) en vier mentale processen (<em>n\u0101ma<\/em>), namelijk: perceptie (<em>sa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>); gevoelens (<em>vedan\u0101<\/em>); de reactie(s) hierop (<em>sa\u1e45kh\u0101ra\u2019s<\/em>) en bewustzijn (<em>vi\u00f1\u00f1\u0101\u1e47a<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>In het kort:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>r\u016bpa khandha<\/em>: de materi\u00eble vorm, het lichaam. (En bij uitbreiding het gehele fysische, materi\u00eble aspect van de werkelijkheid).<\/li>\n\n\n\n<li><em>sa\u00f1\u00f1\u0101<\/em> <em>khandha<\/em>: perceptie of voorstelling. Ook geheugen, vermits percepties en voorstellingsvermogen afhankelijk zijn van vroegere ervaringen.<\/li>\n\n\n\n<li><em>vedan\u0101 khandha<\/em>: gevoelens op, gewaarwordingen in en door het lichaam heen. Gevoelens ontstaan door het contact van (minstens \u00e9\u00e9n van) de zes zintuiglijke organen met een extern object. Deze gewaarwordingen zijn aangenaam, respectievelijk onaangenaam of neutraal.<\/li>\n\n\n\n<li><em>sa\u1e45kh\u0101ra khandha<\/em>: de reacties op deze gewaarwordingen. Dit zijn de gewoontepatronen; de conditioneringen; de mentale formaties. Datgene &#8216;wat ons bezielt&#8217;. Het zijn de bewuste of onbewuste reacties die ons (mentaal en nadien verbaal en lichamelijk) gedrag bepalen. Ieder lijden dat ontstaat heeft een reactie als oorzaak. Als alle reacties ophouden te bestaan, is er geen lijden meer. (<em>Dvayatanupassana Sutta, Sutta Nipata, 3.12<\/em>). Dit is een erg belangrijke vaststelling: het wil zeggen dat <em>dukkha<\/em> slechts kan be\u00ebindigd worden door g\u00e9\u00e9n reactie te geven op onze gewaarwordingen, i.c. door deze uiterst alert te observeren \u00e9n gelijkmoedig te aanvaarden. In de keten van afhankelijk ontstaan <em>(paticca samuppada) <\/em>ligt het zwaartepunt bijgevolg op de zevende keten <em>(vedana).<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>vi\u00f1\u00f1\u0101\u1e47a khandha<\/em>: het bewustzijn van; het beseffen van alle verschijnselen die zich zintuiglijk en emotioneel aan ons voordoen.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Elk van deze vijf <em>khandha\u2019s<\/em> is vergankelijk (<em>anicca<\/em>), onbevredigend (<em>dukkha<\/em>) en leeg, niet-substantieel (<em>anatt\u0101<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Hierbovenop komt dat niet \u00e9nkel de <em>khandha\u2019s<\/em> onderhevig zijn aan de drie karakteristieken (<em>tilakkha\u1e47a<\/em>), maar dat ook de oorzaken (<em>hetu\u2019s<\/em>) en voorwaarden (<em>paccaya\u2019s<\/em>) waaruit deze <em>khandha\u2019s<\/em> voortkomen aan <em>tilakkha\u1e47a<\/em> onderhevig zijn. Alles waar we ons aan hechten (<em>up\u0101d\u0101na<\/em>) \u2013 alles wat zich in de wereld of in het bewustzijn manifesteert \u2013 behoort tot \u00e9\u00e9n van deze vijf <em>khandha\u2019s<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Uit het bovenstaande blijkt dat het &#8216;ik&#8217; een aberrante begoocheling is. Een illusie &nbsp;(<em>maya<\/em>). Het bezit g\u00e9\u00e9n \u00e9nkele vaste kern. G\u00e9\u00e9n \u00e9nkele constante. G\u00e9\u00e9n ziel. Dit \u2018ik\u2019 bestaat slechts uit een reeks vergankelijke, onbevredigende, zelfloze processen.<\/p>\n\n\n\n<p>De beoefenaar die dit inzicht verwerft betreedt de stroom. Transformeert van een &#8216;wereldling&#8217; (<em>puthujjana<\/em>) tot een &#8216;edel persoon&#8217; (<em>ariya-puggala<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>De <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/het-leven-van-de-boeddha\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9108\">Boeddha<\/a> in de <em><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/anatta-lakkhana-sutta-geen-zelf\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7726\">Anattalakkhana Sutta<\/a>, Samyutta Nikaya 22.59<\/em>:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group citaat\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p>\u201cEen goed onderwezen edele discipel, die dit alles met juist inzicht beschouwt: baalt van fysieke vorm; baalt van gevoelens; baalt van percepties; baalt van sa\u1e45kh\u0101ra\u2019s; baalt van bewustzijn. Doordat hij ervan baalt, wordt hij passieloos. Doordat hij passieloos is, wordt [zijn geest] bevrijd. Doordat zijn geest bevrijd is, is er de kennis dat zijn geest bevrijd is.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Hij beseft:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Geboorte is ten einde, het spirituele leven is geleefd, wat gedaan moest worden is gedaan, er is geen verdere toestand van bestaan.\u201d<\/em><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Deze laatste zin is de standaardomschrijving die in de <em>sutta&#8217;s<\/em> gebruikt wordt om aan te geven dat het arahantschap bereikt werd.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khandha betekent letterlijk: hoop, stapel. Een synoniem voor het begrip khandha in de Dhamma-context is: pa\u00f1cup\u0101d\u0101nakkhandh\u0101 \u2192 pa\u00f1ca + up\u0101d\u0101na + khandha: pa\u00f1ca = vijf; up\u0101d\u0101na = hechting; khandha = hoop, stapel. Meestal wordt dit begrip (naar mijn mening onzorgvuldig) vertaald als &#8216;de vijf aggregaten van toe-eigening&#8217;. Een betere vertaling zou zijn: &#8216;de vijf componenten [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1515,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1514","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1514"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1514\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}