{"id":1373,"date":"2021-06-24T16:06:00","date_gmt":"2021-06-24T14:06:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.buddho.org\/nl\/?p=1373"},"modified":"2023-01-02T16:07:24","modified_gmt":"2023-01-02T15:07:24","slug":"boeddhas-wijsheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhas-wijsheid\/","title":{"rendered":"Boeddha’s wijsheid"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

De Buddhas\u0101sana<\/em> handelt over \u2018kijken\u2019. Over \u2018zien\u2019. Over \u2018zien\u2019 en \u2018w\u00e9ten\u2019 (janami passami).<\/em> Niet met de ordinaire, dagdagelijkse, zintuiglijke blik van een \u2018wereldling\u2019 (puthujjana)<\/em>. Maar met de ogen van een Boeddha<\/a>. Met Dhamma<\/em>-ogen (dhammacakku).<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u2018Kijken\u2019 <\/em>zoals het in de P\u0101r\u0101yanavagga \u2013 <\/em>\u00e9\u00e9n van de oudste sutta\u2019s<\/em> van de Pali Canon<\/a> aanbevolen wordt: \u201cProbeer de Boeddha te zien in je bewustzijn alsof het met je oog is.\u201d <\/em>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Zie de Boeddha in \u00e1lle verschijnselen, in \u00e1lle fenomenen, in \u00e1lle dingen, in \u00e1lle dhamma\u2019s. Kom hem overal tegen: in de argeloze ogen van een kind, in de aanschietende golven van de zee, in de wisseling van de seizoenen en \u2013 vooral \u2013 in de leegte van je zelfloze zelf. En betreedt op deze manier de stroom (sot\u0101patti).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zie de Boeddha. Zie de Dhamma. Zie de Sangha. Zie het proces van ontstaan en vergaan<\/a>, het proces van afhankelijk ontstaan (pa\u1e6diccasamupp\u0101da)<\/em>. Zie de eenheid van dit proces.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha<\/a> zegt: \u201cEhipassiko\u201d. <\/em>Kom en kijk naar de Dhamma \u2013 de natuurwet<\/a>. Observeer aandachtig de dingen zoals ze werkelijk zijn. En doe dit gelijkmoedig (upekkh\u0101).<\/em> Niet zoals je wilt of droomt dat ze zijn. Of juist niet wilt of droomt dat ze zijn. Zie gelijkmoedig de w\u00e9rkelijke werkelijkheid die zich op \u00e9lk moment \u00ad\u00ad\u2013 en van moment-tot-moment \u2013 aan je ogen ontvouwt (yath\u0101bh\u016bta).<\/em><\/p>\n\n\n\n

De Boeddha nodigt iedereen uit om te komen kijken. Om zijn tijdloze waarheid te zien. Om deze waarheid te realiseren, d.i. om de Dhamma te herkennen, te erkennen en er \u00e9\u00e9n mee te worden.<\/p>\n\n\n\n

In de Kalama Sutta<\/a><\/em>[2]<\/sup><\/a>beschrijft de Boeddha h\u00f3e<\/em> we moeten \u2018kijken\u2019, i.c. wat onze basishouding moet zijn wanneer we \u2018kijken\u2019. Deze sutta<\/em> is een ongeziene ode aan het vrij onderzoek.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha spreekt als volgt:<\/p>\n\n\n\n

Laat je niet leiden door geruchten,
niet door horen zeggen (anussava<\/em>),
niet door traditie (parampar\u0101<\/em>),
niet door geruchten (itikir\u0101<\/em>),
niet door geschriften (pi\u1e6daka-sampad\u0101na<\/em>),
niet door gissingen (takka-hetu<\/em>),
niet door axioma\u2019s (naya-hetu<\/em>),
niet door het overwegen van redenen (\u0101k\u0101ra-parivitakka<\/em>),
niet door het aanvaarden van een zienswijze na overpeinzing (di\u1e6d\u1e6dhi-nijjh\u0101n-akkh-antiy\u0101<\/em>),
niet door waarschijnlijkheid (bhabba-r\u016bpat\u0101ya<\/em>),
niet door de overweging dat \u2018deze monnik mijn leraar is\u2019 (samano no gar\u016b<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Kalama\u2019s, als jullie z\u00e9lf weten dat:
Deze dingen heilzaam zijn;
deze dingen onberispelijk zijn;
deze dingen geprezen worden door de wijzen;
(en dat) wanneer men deze dingen aanvaardt en uitvoert,
dit leidt tot welzijn en geluk:
dan moeten jullie, Kalama\u2019s,
die dingen ondernemen en ernaar leven.<\/p>\n\n\n\n

De Boeddha zegt hier duidelijk tegen zijn volgelingen: Onderzoek. Verifieer. Experimenteer. Laat je leiden door empirisch vrij onderzoek. Met nauwgezette precisie. Met trial & error. Om het pad (magga)<\/em> te beoordelen. Om de vrucht, het resultaat (phala)<\/em>ervan te proeven. Vrij van ritueel. Vrij van dogma. Zonder theologie. Zonder filosofie. Zonder vooringenomenheid. Met dhammavicaya <\/em>(onderzoek van alle verschijnselen). Dhammavicaya<\/em> is \u00e9\u00e9n van de zeven ontwakingsfactoren.<\/p>\n\n\n\n

En in de Dhammapada<\/a><\/em>[3]<\/sup><\/a> verklaart de Boeddha waarom je z\u00e9lf moet kijken, waarom je met je eigen ogen moet kijken.<\/p>\n\n\n\n

Omdat jij \u2013 en jij all\u00e9\u00e9n \u2013 je eigen beschermheer bent (Att\u0101 hi attan\u014d n\u0101th\u014d).<\/em> Dit is een uiterst belangrijk vers. Een vers \u00e9n een inzicht waar \u00e9lke beoefenaar, \u00e9lke yogi, <\/em>\u00e9lke dhammanuvatti, <\/em>\u00e9lke volgeling van de Dhamma van doordrongen zou moeten worden. Vanaf prille leeftijd tot de laatste ademtocht.<\/p>\n\n\n\n

\u201cIeder is zijn eigen beschermer!\u201d<\/p>\n\n\n\n

In dit vers benadrukt de Boeddha dat de beste leraar zich in ieder van ons bevindt. Binnen onszelf. Die leraar is het spirituele licht dat we allen in ons dragen. Laat deze spirituele vonk onze leraar zijn. Alles wat we nodig hebben ligt in onszelf verborgen. We moet het alleen naar boven halen. Ontdekken. Ontginnen. Opdelven. We kunnen de waarheid nooit realiseren door een ander. Er is g\u00e9\u00e9n \u00e9nkele autoriteit die de waarheid voor ons kan onthullen. Zelfs de Boeddha\u2019s kunnen slechts naar de waarheid wijzen. De richting aanwijzen waarin we moeten kijken. W\u00e1\u00e1r wij moeten \u2018kijken\u2019. Z\u00e9lf \u2018kijken\u2019. Met onze eigen ogen \u2018kijken\u2019. Niet door de ogen van anderen.<\/p>\n\n\n\n

En of we in onze zoektocht lof of kritiek krijgen, doet er absoluut niet toe. Het enige wat telt is dat we met een zuivere intentie (samm\u0101 sa\u1e45kappa)<\/em> de wet van oorzaak en gevolg (pa\u1e6diccasamupp\u0101da) <\/em>onze getuige laten zijn.<\/p>\n\n\n\n

Dit \u2018kijken\u2019 is een persoonlijke opdracht, een persoonlijk werkpunt. Een werkwoord. Niemand anders kan dit in onze plaats doen.<\/p>\n\n\n\n

We moeten bijgevolg persoonlijk de dikke schillen afpellen die de waarheid permanent omhult, verhult, verduistert, verbergt. We moeten dus op \u00e9lk moment als een tuinier, als een volleerd tuinier, als een hortulanus,<\/em> snoeien in het struikgewas dat ons omringt en omwoekert. Doen we dat niet dan verliezen we onszelf in de jungle van onze gedachten, gevoelens en conditionering.<\/p>\n\n\n\n

En h\u00f3e we die ui moeten pellen maakt de Boeddha ons duidelijk in deMah\u0101satipa\u1e6d\u1e6dh\u0101na Sutta. <\/em>In deze voordracht geeft hij ons een \u2018techniek\u2019.<\/p>\n\n\n\n

En wat is deze techniek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hij vraagt ons om onze aandacht te vestigen (Satipa\u1e6d\u1e6dh\u0101na <\/em>\u2192 sati + upa\u1e6d\u1e6dh\u0101na)<\/em>[4]<\/sup><\/a>op vier plaatsen, op vier velden (gocara),<\/em> namelijk aandacht op ons lichaam (k\u0101y\u0101nupassan\u0101); <\/em>op onze gevoelens\/gewaarwordingen (vedan\u0101nupassan\u0101);<\/em> op ons bewustzijn (citt\u0101nupassan\u0101),<\/em> en tenslotte op de objecten van het bewustzijn, op alle verschijnselen (dhamm\u0101nupassan\u0101). <\/em><\/p>\n\n\n\n

De Boeddha noemde deze \u2018techniek\u2019 een \u2018directe weg\u2019 (ek\u0101yano maggo) <\/em>naar bevrijding:<\/p>\n\n\n\n

Monniken, dit is een (enige = uitzonderlijke\/directe\/onge\u00ebvenaarde) weg[5]<\/sup><\/a>die leidt tot zuivering van de wezens;
tot het overstijgen van verdriet en zorgen;[6]<\/sup><\/a>
tot het be\u00ebindigen van dukkha en angst;
en tot het verkrijgen van de juiste methode voor het realiseren van Nibb\u0101na.<\/p>\n\n\n\n

Deze vier \u2018velden\u2019 of \u2018akkers\u2019 moeten we naarstig bewerken. Met volharding (adhi\u1e6d\u1e6dh\u0101na).<\/em> Deze noeste arbeid, deze inspanning, zal ons niet enkel tot aan de stroom brengen, maar zal ons de stroom laten betreden \u00e9n naar de andere oever voeren.<\/p>\n\n\n\n

Op die vier velden moeten we dus onze aandacht richten. Een speciale aandacht. Een aandacht op een buitengewone, veredelde manier \u2013 met \u0101t\u0101p\u012b, satim\u0101, sampaja\u00f1\u00f1a en vineyya loke abhijjh\u0101domanassa. <\/em>Overeenkomstig de sleutelwoorden van het refrein van de Mah\u0101satipa\u1e6d\u1e6dh\u0101na Sutta. <\/em><\/p>\n\n\n\n