{"id":1247,"date":"2020-02-23T14:13:00","date_gmt":"2020-02-23T13:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.buddho.org\/nl\/?p=1247"},"modified":"2023-01-07T12:27:03","modified_gmt":"2023-01-07T11:27:03","slug":"bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-1-de-voorbereiding","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-1-de-voorbereiding\/","title":{"rendered":"Macht en Misbruik in het Boeddhisme Deel 1: In Nederland"},"content":{"rendered":"<div id=\"bsf_rt_marker\"><\/div>\n<p>Wij zijn categorisch tegen elke vorm van misbruik, of het nou om machtsmisbruik of <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/seksueel-misbruik-door-boeddhistische-leraren\/\" data-type=\"post\" data-id=\"2942\">seksueel misbruik<\/a> gaat. Misbruik door geestelijk leiders binnen <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme-in-het-kort\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3515\">het boeddhisme<\/a> is uitermate schadelijk. <\/p>\n\n\n\n<p>In de eerste plaats natuurlijk schadelijk voor de slachtoffers die zij hebben gemaakt en voor de andere volgelingen die als \u2018collateral damage\u2019 in verwarring achterblijven. Maar ook schadelijk voor de kwaliteit van het boeddhistische onderwijs en het behoud van de Dhamma in zijn geheel.<\/p>\n\n\n\n<p>Inmiddels geldt echter voor de helft van alle BUN-leden dat zij een geestelijk leider hebben die zich schuldig heeft gemaakt (of maakt) aan seksueel misbruik [1], vari\u00ebrend van een buitenechtelijke relatie met een leerling&nbsp;[2] tot langdurig en structureel fysiek, emotioneel en seksueel (in sommige gevallen sadistisch&nbsp;[3, 4, 5]) misbruik [6, 7, 8, 9, 10, 11], in enkele gevallen met minderjarigen&nbsp;[12, 13], en financi\u00eble uitbuiting&nbsp;[14].<\/p>\n\n\n\n<p>En voor de duidelijkheid, het gaat hier niet om dingen die ver weg gebeuren. Het gebeurt ook in Nederland, waar tientallen ten prooi zijn gevallen aan boeddhistisch geestelijk leiders [15, 2]. En dit betreft alleen de bekende gevallen, waarschijnlijk zijn het er nog veel meer&nbsp;[16].<\/p>\n\n\n\n<p>Op 1 februari 2020 organiseerde de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam in samenspraak met de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) daarom een studiedag over macht en misbruik in het boeddhisme om een diepgaande discussie en kennisuitwisseling over dit thema te faciliteren, zodat het de tijd en aandacht krijgt die het verdient.<\/p>\n\n\n\n<p>Wij doen in drie delen verslag van deze dag:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>In dit eerste deel staan wij stil bij onze voorbereiding op studiedag waarbij wij kijken naar enkele gevallen van misbruik in Nederland, wat ons daarbij is opgevallen en onze reactie daarop.<\/li>\n\n\n\n<li>In <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-2-de-dag-zelf\/\">deel 2<\/a> doen wij verslag van onze ervaringen tijdens de studiedag zelf.<\/li>\n\n\n\n<li>In <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-3-hoe-nu-verder\/\">deel 3<\/a> staan wij stil bij hoe nu verder te gaan.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Eerder schreven wij reeds over dit thema in onze teksten <a rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/seksueel-misbruik-door-boeddhistische-leraren\/\"><em>Seksueel Misbruik door Boeddhistische Leraren<\/em><\/a> en de <a rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-leraar-leerling-relatie-moet-100-veilig-zijn\/\"><em>Leraar-Leerling Relatie Moet 100% Veilig Zijn<\/em><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Een andere belangrijke tekst in dit kader is ons schrijven <a rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/moraliteit-sila-en-de-vijf-leefregels-panca-sila\/\"><em>De Vijf Leefregels: Boeddhisme en Moraliteit<\/em><\/a>, deze leefregels voor leken zijn universeel binnen alle boeddhistische stromingen.<\/p>\n\n\n\n<p>Aan beoefenaren van Vajray\u0101na-boeddhisme kunnen we daarnaast nog de mooie Engelse tekst <a rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/www.lionsroar.com\/treat-everyone-as-the-buddha\/\">When a Buddhist Teacher Crosses the Line<\/a> door Yongey Mingyur Rinpoche aanbevelen, waarin wordt stilgestaan bij de ethiek van Vajray\u0101na.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"inhoud\">Inhoud<\/h2>\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#de-casussen\">De Casussen<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#de-rode-draad\">De Rode Draad<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#ouder-dan-de-weg-naar-rome\">Ouder dan de Weg naar Rome<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#onze-visie\">Onze Visie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#schade-aan-de-dhamma\">Schade aan de Dhamma<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#bronnen\">Bronnen<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"de-casussen\">De Casussen<\/h2>\n\n\n<p>De medewerkers van de VU kozen zeven casussen die ter voorbereiding aan alle deelnemers van de dag werden gestuurd om een beter idee te krijgen over het misbruik dat zich in boeddhistische kringen heeft voorgedaan.<\/p>\n\n\n\n<p>Het bronmateriaal voor deze casussen werd aangeleverd met ondersteuning van onderzoeksjournalist Rob Hogendoorn en is afkomstig uit het publieke domein, onder andere van de NOS, Volkskrant, Trouw, Boeddhistisch Dagblad en Open Boeddhisme.<\/p>\n\n\n\n<p>Naar een deel van deze bronnen wordt verwezen in onze tekst, er is echter nog veel meer materiaal publiekelijk vindbaar en wij adviseren de lezer dan ook bij twijfel over iets wat hier geschreven staat zelf op onderzoek uit te gaan.<\/p>\n\n\n\n<p>Het betrof de volgende zeven misbruikplegers:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mettavihari<\/li>\n\n\n\n<li>Dhammawiranatha (Pierre Krul)<\/li>\n\n\n\n<li>Nico Tydeman<\/li>\n\n\n\n<li>Kelsang Ch\u00f6pel (Gerhard Mattioli)<\/li>\n\n\n\n<li>Sogyal<\/li>\n\n\n\n<li>Mipham<\/li>\n\n\n\n<li>Namkha<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mettavihari\">Mettavihari<\/h3>\n\n\n<p>De Thaise leraar Mettavihari was abt van de Nederlandse Buddharama Tempel, in de Therav\u0101da-traditie. Hij onderwees vipassan\u0101-meditatie in de traditie van Mahasi Sayadaw en is degene die vrijwel alle bekende hedendaagse vipassan\u0101-leraren in Nederland heeft benoemd&nbsp;[17].<\/p>\n\n\n\n<p>De eerste beschuldiging van seksueel misbruik door Mettavihari dateert reeds uit 1974, een jaar nadat hij zich in Nederland had gevestigd. Nadien volgt structureel seksueel misbruik. Uit onderzoek na zijn overlijden in 2007, blijkt&nbsp;dat hij in totaal ten minste (en waarschijnlijk dus meer dan) 21 mannen misbruikte&nbsp;[18, 12, 19, 6, 20, 13, 21, 22].<\/p>\n\n\n\n<p>Naast seksueel misbruik zijn er aanwijzingen voor meer wangedrag. Mettavihari lijkt met regelmaat in burgerkleding door Amsterdam te hebben gelopen (absoluut niet toegestaan volgens de monniksregels) en op vakantie te zijn gegaan met geld wat uit donaties kwam en mogelijk te maken hebben gehad met crimineel geld en onduidelijke financi\u00eble constructies [14, 23]. Hij heeft herhaaldelijk gelogen over dit gedrag [20].<\/p>\n\n\n\n<p>Opvallend is hier ook het gedrag van het bestuur van de tempel. Zij hebben Mettavihari een jaar nadat het eerste misbruik was vastgesteld en hij in eerste instantie door hen was weggestuurd gewoon weer teruggehaald als leraar en hem zelfs weer in het bestuur opgenomen [24, 25, 22].<\/p>\n\n\n\n<p>Toen een bestuurslid werd aangesproken over het feit dat Mettavihari zich niets van zijn celibaat aantrekt werd hierop gereageerd met: \u201cde meeste Nederlanders vinden toch inmiddels ook dat de pastoor niet mag worden veroordeeld als hij verliefd wordt op zijn huishoudster&nbsp;[20]?\u201d<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dhammawiranatha\">Dhammawiranatha<\/h3>\n\n\n<p>De Nederlandse leraar Pierre Krul (eerder bekend als Dhammawiranatha) was de oprichter van het Boeddhayana Centrum Nederland, in de Therav\u0101da-traditie. Ook hij zou zijn opgeleid in de vipassan\u0101-traditie van Mahasi Sayadaw, maar er is slechts weinig over zijn achtergrond te vinden.<\/p>\n\n\n\n<p>Nog als monnik heeft Dhammawiranatha seks gehad met ten minste 7 en mogelijk tientallen vrouwelijke volgelingen&nbsp;[7, 26, 27], en lang niet in alle gevallen vrijwillig&nbsp;[8]. Achteraf beschrijven voormalige volgelingen zijn beweging als een soort sekte, waarin naast emotionele manipulatie ook sprake was van financi\u00eble uitbuiting&nbsp;[9].<\/p>\n\n\n\n<p>Hoewel Krul inmiddels weg is en Boeddhayana is opgeheven, bestaat het door hem opgerichte klooster \u2018Ehipassiko\u2019 in Friesland nog steeds, en heeft zelfs een Dhamma-school voor kinderen [28, 29, 30].<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nico-tydeman\">Nico Tydeman<\/h3>\n\n\n<p>De Nederlandse leraar Nico Tydeman is stichter en hoofd van het Kanzeon Zen Centrum met diverse vestigingen in heel Nederland.<\/p>\n\n\n\n<p>In 2015 raakt hij in opspraak wegens een langdurige buitenechtelijke relatie met een leerling&nbsp;[2]. Na het bekendmaken van het misbruik besluit Tydeman zelf om aan te blijven als leraar en bestuurslid. Vijf mede-leraren, alle aangewezen door Tydeman zelf, spreken unaniem hun steun uit&nbsp;[31], slechts \u00e9\u00e9n bestuurslid (geen leraar) stapt op&nbsp;[32].<\/p>\n\n\n\n<p>Wat deze casus ook interessant maakt is de informatie die beschikbaar is over de lijn van Zen-leraren waar Tydeman uit voort komt&nbsp;[33], hij blijkt de derde generatie te zijn in een lijn van alcoholisten, seks- en machtsmisbruikers, gelukkig wel in kleinere omvang dan zijn voorgangers Mitsuyo Maezumi en Dennis Merzel&nbsp;[34, 35, 36, 37].<\/p>\n\n\n\n<p>Ondanks het bekende misbruik door Dennis Merzel dat door zijn Amerikaanse mede-leraren in 2011 stellig wordt veroordeeld met het verzoek om als leraar af te treden&nbsp;[38], wordt hij in 2018 met open armen door Tydeman ontvangen&nbsp;[39].<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kelsang-chopel\">Kelsang Ch\u00f6pel<\/h3>\n\n\n<p>De Oostenrijkse leraar Gerhard Mattioli (ook bekend als Lama Kelsang Ch\u00f6pel) is oprichter van het Mahayana Centrum Middelburg in de Mah\u0101y\u0101na traditie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na eerst wat jaren op zoek te zijn gegaan naar kwetsbare vrouwen via krantenadvertenties als&nbsp;acupuncturist, natuurgenezer en andere alternatieve geneeswijzen, ontdekte hij het boeddhisme en liet zich in 2001 tot monnik wijden.<\/p>\n\n\n\n<p>In 2002, een jaar nadat hij tot monnik was gewijd, wordt hem het monnikschap door zijn leraar afgenomen. Dat hindert Mattioli echter niet om gewoon door te gaan met het dragen van de pij en het voeren van zijn monniks-naam&nbsp;[10].<\/p>\n\n\n\n<p>Er zijn aanwijzingen dat hij als \u2018monnik\u2019 tussen 2003 en 2008 meerdere vrouwen die zich bij zijn Centrum hadden aangesloten drogeerde en misbruikte, waaronder enkele getrouwde vrouwen&nbsp;[40]. Een vrouw raakt zwanger en bevalt van zijn kind [40, 41, 15].<\/p>\n\n\n\n<p>In 2010 verdwijnt hij volledig van het toneel, het Mahayana Centrum is inmiddels gesloten.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"sogyal\">Sogyal<\/h3>\n\n\n<p>De Tibetaanse leraar Sogyal was tot aan zijn overlijden geestelijk leider van de internationale organisatie Rigpa in de Tibetaans boeddhistische traditie. Het schandaal omtrent Sogyal is misschien wel een van de meest bekende en omvangrijkste in de boeddhistische wereld.<\/p>\n\n\n\n<p>Sogyal lijkt Chogyam Trungpa, de in de jaren \u201870 in de VS actieve Tibetaanse leraar die bekend staat om zijn alcoholverslaving en frequente seksuele contacten met leerlingen, als voorbeeld te hebben gezien [3, 42].<\/p>\n\n\n\n<p>In de loop van zijn leven bouwt hij een enorme internationale organisatie op die in vele landen actief is. Kenmerkend voor zijn onderwijs is de crazy-wisdom filosofie die hij van Trungpa overnam&nbsp;[3]. Hiermee is al het gedrag van de leraar een uiting van zijn verlichte heiligheid ook al gaat het om ernstig geweld en structureel sadistisch seksueel misbruik [43, 3, 44, 45].<\/p>\n\n\n\n<p>Nadat de eerste offici\u00eble aanklacht in de jaren \u201990 wordt afgekocht&nbsp;[46] escaleert het in 2017. Een groep van hooggeplaatste leerlingen stuurt een brandbrief waarin ze Sogyal aanspreken op zijn bizarre en uiterst schadelijke gedrag, waaronder het jaren lang runnen van een harem, fysiek en verbaal geweld en financi\u00eble uitbuiting&nbsp;[4]. De brief wordt, tot ergernis van sommigen, openbaar gemaakt.<\/p>\n\n\n\n<p>Het is kenmerkend voor de crazy-wisdom leraren als Sogyal om volgelingen te wijzen op de gevolgen van het verbreken van <em>samaya<\/em>&nbsp;[47]. <em>Samaya<\/em> is een complex principe, het is de band die je aangaat met je leraar, waar in principe een heilzame werking vanuit gaat&nbsp;[48]. Een keerzijde is echter dat het breken daarvan, dus het je afkeren van de leraar, voor miljoenen jaren wedergeboorte in de diepste hel zou zorgen&nbsp;[47]. Dat <em>samaya<\/em> direct is verbroken als de leraar zich niet moreel gedraagt wordt door de crazy-wisdom leraren (bewust of onbewust) foutief onderwezen of genegeerd&nbsp;[49].<\/p>\n\n\n\n<p>Consequentie hiervan is dat de volgelingen met het beeld worden ge\u00efndoctrineerd dat, hoe naar je leraar zich ook gedraagt, je hem niet kunt afvallen. Laat staan dat deze leraar door duizenden mensen in meer dan honderd internationale vestigen wordt vereerd. Het gevolg is een diepgaande zwijgcultuur en een veel grotere omvang van het misbruik, waar de hooggeplaatste bestuursleden en leraren, en veel volgelingen jaren en jaren aan hebben bijgedragen&nbsp;[4, 3, 47]. Decennia werd zwijgend toegezien hoe anderen werden mishandeld, vernederd en misbruikt&nbsp;[49].<\/p>\n\n\n\n<p>Nadat enkele leraren de eerder genoemde brief aan Sogyal stuurden, die zij in eerste instantie geheim wilden houden, en de bubbel is gebarsten, staan de hoogste bestuursleden tegen het advies van de onafhankelijke onderzoekers in&nbsp;[50] nog gewoon boven aan de keten.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mipham\">Mipham<\/h3>\n\n\n<p>De Tibetaanse leraar Mipham is geestelijk leider van de internationale organisatie Shambala, in de Tibetaans boeddhistische traditie. Hij is de zoon van de eerder genoemde Chogyam Trungpa die Shambala stichtte.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook Mipham beroept zich op crazy-wisdom om zijn alcoholverslaving, structurele seksuele misbruik van leerlingen, financi\u00eble uitbuiting en agressieve buien te verantwoorden&nbsp;[47, 5], en ook hier wordt dit wangedrag na jaren openbaar gemaakt door (in dit geval zes) hoog geplaatste leden&nbsp;[5].<\/p>\n\n\n\n<p>In 2018 verschijnt een rapport&nbsp;[51] over zijn buitensporige en schadelijke gedrag waarna Mipham aftreedt als leraar [52]. Na een tijdje te zijn afgetreden en op \u2018retraite\u2019 te zijn geweest staat voor 2020 echter gewoon de volgende les van Mipham aan volgelingen gepland. \u201cBack to business as usual\u201d,&nbsp; zoals Pema Ch\u00f6dr\u00f6n &nbsp;het omschrijft in een brief waarin ze op persoonlijke titel afstand neemt van deze beslissing&nbsp;[53].<\/p>\n\n\n\n<p>Noemenswaardig in deze context is dat Ch\u00f6dr\u00f6n, een van de meest bekende leraren binnen Shambala, zelf vele jaren zwijgend heeft toegezien en ten minste \u00e9\u00e9n slachtoffer zelfs heeft ontmoedigd om naar buiten te treden&nbsp;[54].<\/p>\n\n\n\n<p>Net als voor Ripga geldt ook voor Shambala de zwijgcultuur en de nadruk op de gevolgen van het breken van <em>samaya<\/em>. In het geval van Shambala geldt zelfs een lijn van wangedrag over meerdere generaties geestelijk leiders. Met Trunpga als eerste, gevolgd door Osel Tendzin die leerlingen willens en wetens met HIV infecteerde, tot Mipham [55, 47].<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"namkha\">Namkha<\/h3>\n\n\n<p>De Tibetaanse leraar Namkha is hoofd van de internationale Rigdzin gemeenschap, in de Tibetaans boeddhistische traditie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook Namkha is een leraar (inmiddels een van de velen) die, wellicht ge\u00efnspireerd door de life-style van de hierboven genoemde heren, crazy-wisdom propageert en in dat kader volgelingen financieel uitbuit, intimideert en seksueel misbruikt, met de dreigementen over het breken van<em> samaya<\/em> en zwarte magie [11, 56, 49].<\/p>\n\n\n\n<p>Uiteindelijk doen twee vrouwen aangifte&nbsp;[57]. De strafzaak loopt nog. Namkha gaat ondertussen gewoon door als leider van Rigdzin.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"de-rode-draad\">De Rode Draad<\/h2>\n\n\n<p>Tijdens de voorbereiding van de casu\u00efstiek zagen wij een rode draad naar boven komen. Mocht je de rode draad zelf willen nagaan, dan verwijzen we je onder andere naar de uitgebreide verwijzingen onderaan deze tekst.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"geen-aandacht-voor-slachtoffers\">Geen Aandacht Voor Slachtoffers<\/h3>\n\n\n<p>Een duidelijke overeenkomst in alle boeddhistische misbruikzaken is het gebrek aan aandacht voor de slachtoffers&nbsp;[58].<\/p>\n\n\n\n<p>Sterker nog, slachtoffers blijken vaak al in een vroeg stadium van medebeoefenaren en (hooggeplaatste) leraren te horen te krijgen dat het allemaal wel meevalt wat er is gebeurd en dat ze het niet te veel op moeten blazen.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook de BUN zelf is er tot nog toe niet in geslaagd de slachtoffers een podium te geven.<\/p>\n\n\n\n<p>Zodra mensen daadwerkelijk overgaan tot het indienen van een aanklacht of de openbaarheid zoeken worden ze als ketters neergezet, beschuldigd van het beschadigen van de leraar en de Dhamma.<\/p>\n\n\n\n<p>Als het om Tibetaanse leraren gaat worden ze er ook nog eens van beschuldigd <em>samaya<\/em> te breken met het bijkomende dreigement dat dit zal zorgen voor een wedergeboorte van miljoenen jaren in de diepste hel.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"onterechte-toekenning-of-verwarring-over-verlichting\">Onterechte Toekenning of Verwarring over Verlichting<\/h3>\n\n\n<p>Vandaag de dag wordt relatief gemakkelijk gestrooid met termen als verlicht, verlicht wezen, heiligheid, het te pas en te onpas toekennen van wijsheid en compassie, modern day buddha\u2019, etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Dat geldt ook met betrekking tot de bovengenoemde leraren.<\/p>\n\n\n\n<p>Het blijft giswerk hoe dit tot stand komt. Het lijkt te beginnen bij charisma en wijs klinkende woorden. Het dragen van een monnikspij helpt ook.<\/p>\n\n\n\n<p>Gedrag wordt structureel niet als basis van wijsheid gezien.<\/p>\n\n\n\n<p>Op een gegeven moment lijkt er een kritieke massa te ontstaan waarna de leraar in kwestie gelanceerd wordt, vaak geholpen door de media.<\/p>\n\n\n\n<p>Er komen steeds meer volgelingen bij en het vertrekpunt wordt meer en meer dat de leraar verlicht is. Er ontstaat een massale tunnelvisie. Vanaf dat moment is het bijna niet meer mogelijk kritische geluiden te laten horen, hoe bizar het gedrag van de leraar ook is.<\/p>\n\n\n\n<p>De insteek dat de leraar primair verlicht is wordt ten dele verder bekrachtigd door de onderliggende tradities.<\/p>\n\n\n\n<p>In de Zen-traditie bijvoorbeeld, wordt beweerd dat het leraarschap voortkomt uit een transmissie, een onafgebroken lijn vanaf de tijd van de Boeddha. Transmissies kunnen in Japan echter ook vriendendiensten zijn en hoeven al decennia niets meer met langdurige mentale ontwikkeling en inzicht te maken te hebben&nbsp;[59].<\/p>\n\n\n\n<p>Tibetaanse leraren beroepen zich op voorgaande wedergeboortes, geheime overdrachten en erkenningen door anderen waaruit hun onge\u00ebvenaarde (non-dualistische) wijsheid blijkt. Meditatie-inspanning is niet nodig, geboren worden is genoeg [47].<\/p>\n\n\n\n<p>Als dan ook nog een beroep wordt gedaan op de crazy-wisdom van de Tibetaanse leraar of de excentrieke leerstijl van de Zen-meester, dan kan simpelweg worden gesteld dat seksueel misbruik, mishandeling, etc., eigenlijk uiting zijn van verlicht en compassievol gedrag, ingezet om de volgeling te helpen.<\/p>\n\n\n\n<p>En wat de Therav\u0101da-leraar betreft, daar schroeven de discipelen gewoon zelf de kwaliteiten die horen bij de vier stadia van verlichting omlaag. Zo kan lust plotseling voorkomen in het bewustzijn van de <em>sakadagami<\/em> (her derde stadium van verlichting) [60]. Anders kun je de seksuele driften van de leraar niet verklaren.<\/p>\n\n\n\n<p>Als dan op een gegeven moment enkelen toch zien dat het gedrag inderdaad niet goed was, dan wordt alleen het gedrag veroordeeld, onderliggend blijft de leraar echter het imago van de goede leraar behouden die in wezen toch wijs en compassievol is.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wangedrag-als-generationeel-probleem\">Wangedrag als Generationeel Probleem<\/h3>\n\n\n<p>In de helft van de casussen blijkt er sprake van een generationele overdracht van wangedrag.<\/p>\n\n\n\n<p>Voorgangers blijken reeds hetzelfde schadelijk gedrag op na te hebben gehouden en de huidige leraren gaan hier simpelweg mee door.<\/p>\n\n\n\n<p>Als je leraar wanggedrag vertoont dat je toch als verlicht en heilig blijft zien, is het ook helemaal niet vreemd dat je er later niet voor terugdeinst om dit gedrag zelf ook te vertonen.<\/p>\n\n\n\n<p>Op zijn minst dient het als voorbeeld. Toch lijkt het er sterk op dat de \u2018life-style\u2019 in sommige gevallen bewust is overgenomen.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"het-vervormen-van-de-dhamma\">Het Vervormen van de Dhamma<\/h3>\n\n\n<p>Wat verder nadrukkelijk uit alle casu\u00efstiek blijkt is dat de leraar zijn gedrag goed praat door de Dhamma te verdraaien.<\/p>\n\n\n\n<p>Of het nou de Therav\u0101da-leraar is die beweert dat het niet nodig om de morele leefregels aan te houden, sterker nog, dat het niet nodig is om je met moraliteit en concentratie bezig te houden om je bewustzijn te zuiveren, maar dat je alleen vipassan\u0101 hoeft te beoefenen&nbsp;[61, 62];<\/p>\n\n\n\n<p>Of de Zen-leraar die meer en meer begint te beweren dat erotiek, libido en lust onderdeel van de Dhamma uit maken en dat je daar ook vooral aan toe moet geven [63, 64, 65];<\/p>\n\n\n\n<p>Of de Tibetaanse leraar die bewust of onbewust de Tantrische geloftes misinterpreteert en zich achter crazy-wisdom verschuilend boven iedereen plaatst en kritische volgelingen met dreigementen over het verbreken van <em>samaya<\/em> de mond snoert&nbsp;[47, 3, 49, 51, 5, 4].<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"verhullen-van-de-waarheid\">Verhullen van de Waarheid<\/h3>\n\n\n<p>Opvallend is dat er vaak een aanzienlijke groep mensen is, veelal het bestuur en leraren die door de misbruikplegers zijn aangewezen, die al lang van het misbruik weten. Zij kiezen er bewust voor dit toe te dekken en te verhullen.<\/p>\n\n\n\n<p>Er ontstaat een soort tunnelvisie waarbij kritische uitingen ter zijde worden geschoven en de eigen verantwoordelijkheid niet als zodanig wordt beleefd.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas als er druk van buitenaf komt, bijvoorbeeld een dreigende mediarapportage, of als het gedrag extreme proporties aanneemt, komen zij in actie. En zelfs dan lijkt de eerste reflex om het stilletjes intern op te willen lossen.<\/p>\n\n\n\n<p>Dit lijkt ten dele te maken te hebben met belangenverstrengeling.<\/p>\n\n\n\n<p>Wat bestuurders van de organisaties betreft kan gedacht worden aan het belang om het imago van de leraar als boegbeeld van de organisatie te behouden, financi\u00eble belangen (bij sommige organisaties gaat het om miljoenen euro\u2019s), macht en aanzien dat bestuurders als afgeleide ontvangen, en uiteindelijk ook het emotionele belang want veel bestuurders zijn al jarenlang volgeling.<\/p>\n\n\n\n<p>Voor leraren die door de geestelijk leiders uit bovenstaande lijst zijn aangewezen geldt wellicht dat dit de enige toekenning is van leraarschap, hun enige certificaat van onderwijsbevoegdheid als het ware.<\/p>\n\n\n\n<p>Als je basis afstamt van iemand die niet in staat is gebleken ook maar de meest basale morele leefregels na te leven, dan lijkt het voor de hand te liggen dat de kans levensgroot is dat je het verwrongen, het kromme beeld dat je mee hebt gekregen gewoon doorgeeft aan je eigen leerlingen.<\/p>\n\n\n\n<p>Als de geestelijk leider niet deugt dan deugt de toekenning niet. En dus moet het eigen leraarschap opnieuw ter discussie worden gesteld.<\/p>\n\n\n\n<p>In vrijwel alle gevallen blijven deze leraren na het uitkomen van het wangedrag, soms na korte en soms na langere introspectie, toch gewoon doorgaan als leraar.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"ouder-dan-de-weg-naar-rome\">Ouder dan de Weg naar Rome<\/h2>\n\n\n<p>Het klinkt misschien vreemd, maar wangedrag binnen het boeddhisme is niet nieuw. Het begon al ten tijde van de Boeddha.<\/p>\n\n\n\n<p>In die tijd was de Boeddha echter de ultieme autoriteit en hij stelde de Vinaya (morele regels) \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n op om dit wangedrag tegen te gaan, om kristalhelder te maken dat wangedrag geen onderdeel uitmaakt van het boeddhistische pad.<\/p>\n\n\n\n<p>Niet lang na zijn overlijden ontstond er al onenigheid binnen de Sangha (de monniken en nonnen) over de Vinaya, wat bijdroeg aan de eerste splitsing.<\/p>\n\n\n\n<p>Niet veel later werd de term <em>arahant<\/em> (verlichte) te pas en te onpas door mensen gebruikt die uit waren op materieel gewin. Dit was de aanleiding voor de grote koning Asoka om het boeddhisme te zuiveren. Wij schreven hier meer over in onze tekst \u2018<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme-geschiedenis-en-stromingen\/\">Boeddhisme: Geschiedenis en Stromingen<\/a>\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Wellicht zijn de gebeurtenissen in Nederland aanleiding om nadrukkelijker te kijken naar het oorspronkelijke boeddhisme, zoals de Boeddha het heeft aangereikt, waarin moreel gedrag (<em>sila<\/em>) en het zuiveren van het bewustzijn door concentratie (<em>samadhi<\/em>) de hoekstenen van de beoefening vormden.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"onze-visie\">Onze Visie<\/h2>\n\n\n<p>Wij hebben op al deze casussen een duidelijke visie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten eerste is het belangrijk om slachtoffers serieus te nemen, te erkennen en te horen. Er lijkt nog veel ruimte voor verbetering als het gaat om beleid dat helpt nieuwe slachtoffers te voorkomen en reeds bestaande slachtoffers te steunen. Hier moet kritisch en voortvarend in te werk worden gegaan.<\/p>\n\n\n\n<p>Verder is het overduidelijk dat geen van de misbruikplegers zich aan het woord van de Boeddha houdt.<\/p>\n\n\n\n<p>Dit staat wat ons betreft los van het soort boeddhisme. We hebben geen enkele bedoeling om welk soort boeddhisme dan ook te diskwalificeren of om een \u2018beter\u2019 boeddhisme voor te staan. Het gaat ons om het volgen van de basisprincipes zoals de Boeddha die heeft gegeven.<\/p>\n\n\n\n<p>De Boeddha adviseerde om de Dhamma altijd als uitgangspunt te nemen en te toetsen of zogenaamde leraren spreken en leven in overeenkomst met de Dhamma. Geen van deze geestelijk leiders doorstaat die test.<\/p>\n\n\n\n<p>Gedrag staat niet los van het bewustzijn. Gedrag is een uiting van de staat van het bewustzijn. Wangedrag is een uiting van een intern moreel verwoest en onheilzaam bewustzijn. Een dergelijk bewustzijn is per definitie niet verlicht, verre van.<\/p>\n\n\n\n<p>Wijs klinkende verbale uitingen van een dergelijk bewustzijn vertegenwoordigen op zijn best boekenwijsheid, in andere gevallen zijn het manipulatieve manifestaties van kwade wil.<\/p>\n\n\n\n<p>Je kunt geen agressief of lustvol gedrag vertonen zonder een bewustzijn vol boosheid en verlangen. Je kunt geen leugens, illusies en vervormde Dhamma verspreiden zonder onderliggende onwetendheid.<\/p>\n\n\n\n<p>Verlangen, boosheid en onwetendheid zijn de drie wortels van het kwade die je met de boeddhistische beoefening juist probeert te vernietigen.<\/p>\n\n\n\n<p>De volledige onherroepelijke vernietiging daarvan, dat is bevrijding, verlichting, ontwaken of hoe je het ook wil noemen.<\/p>\n\n\n\n<p>Als je een leraar zoekt, zo adviseert ook de Boeddha, kijk dan eerst naar het gedrag. Kan het gedrag niet door de beugel, dan deugt de leraar niet.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"schade-aan-de-dhamma\">Schade Aan de Dhamma<\/h2>\n\n\n<p>We sluiten af met een veel gehoord argument om wangedrag niet te openbaren, om de zwijgcultuur in stand te houden. Het zou namelijk schadelijk zijn voor de Dhamma. Zo wordt het verhullen van misbruik plotseling een nobel streven.<\/p>\n\n\n\n<p>Laat ons ook hier duidelijk over zijn.<\/p>\n\n\n\n<p>Het zijn niet de slachtoffers die de Dhamma schade toebrengen door het openbaren van wangedrag.<\/p>\n\n\n\n<p>Het is de dader die de Dhamma schaadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Het zijn diegenen die de dader beschermen en zijn gedrag in stand houden die de Dhamma schaden.<\/p>\n\n\n\n<p>Het zijn diegenen die het verwrongen onderwijs door blijven geven die de Dhamma schaden.<\/p>\n\n\n\n<p>Wij nemen hier dan ook nogmaals krachtig afstand van.<\/p>\n\n\n\n<p>De Dhamma bescherm je niet door leugens en het verhullen van de waarheid.<\/p>\n\n\n\n<p>De Dhamma bescherm je door zonder enige twijfel duidelijk te maken dat zulk gedrag niet passend is en geen enkele bestaansrecht heeft binnen de Dhamma.<\/p>\n\n\n\n<p>De Dhamma bescherm je door glashelder aan te geven dat een geestelijk leider die misbruik pleegt niet de Dhamma volgt maar zijn eigen verlangen, haat en onwetendheid.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-css-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Mocht je naar aanleiding van deze tekst vragen of opmerking hebben, neem dan <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/contact\/\">contact<\/a> met ons op. Voor een volledig beeld raden wij het aan om alle teksten over deze dag te lezen. In <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-2-de-dag-zelf\/\">deel 2<\/a> kun je onze ervaringen tijdens de dag zelf lezen, in <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/bun-dag-macht-en-misbruik-in-het-boeddhisme-deel-3-hoe-nu-verder\/\">deel 3<\/a> staan wij stil bij hoe nu verder te gaan.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-css-opacity\"\/>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"bronnen\">Bronnen<\/h2>\n\n\n<p>[1] R. Hogendoorn, \u201eDocument Leden Boeddhistiche Unie Nederland 18 januari 2020,\u201d VU, 2020.<\/p>\n\n\n\n<p>[2] J. Hoek, \u201eZenleraar Tydeman blijft aan als leraar na jarenlange buitenechtelijk relatie met studente,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[3] M. Finnigan en R. Hogendoorn, Sex and Violence in Tibetan Buddhism: The Rise and Fall of Sogyal Rinpoche, Jorvik Press, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] \u201eLetter to Sogyal Lakar,\u201d 2017.<\/p>\n\n\n\n<p>[5] Kusung, \u201eAn Open Letter to the Shambhala Community,\u201d 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[6] D. Redactie, \u201eVipassana-leraren: &#8216;Mettavihari pleegde grensoverschrijdend seksueel gedrag met leerlingen&#8217;,\u201d Boeddhistisch Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[7] G. Riemersma, \u201eMisbruikt door aanbeden leermeester,\u201d Volkskrant, 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>[8] L. Dros, \u201eEen monnik met een hobby,\u201d Trouw, 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>[9] C. Damen, Ik was gek van geluk, Verhalen uit sektarische bewegingen, Luitingh-Sijthoff, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>[10] R. Hogendoorn, \u201eDe lancering van &#8216;Lama Kelsang Ch\u00f6pel&#8217;,\u201d Open Boeddhisme, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[11] O. Tempelman, \u201eDe wijsheid van de meester wordt via seksuele handelingen gedeeld met leerlingen,\u201d Volkskrant, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[12] J. Hoek, \u201eNOS: seksueel misbruik minderjarigen door boeddhistische leraren,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[13] B. d. Vries, \u201eBoeddhistische monnik Waalwijk misbruikte ook 12-jarige,\u201d NOS, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[14] R. Hogendoorn, \u201eEen pij als dekmantel: geld, gokhuizen, zandstranden en &#8216;ladyboys&#8217;,\u201d Open Boeddhisme, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[15] B. d. Vries, \u201eSeksueel misbruik bij boeddhisten in Nederland,\u201d NOS, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[16] J. Hoek, \u201eMisbruik in sangha&#8217;s veel omvangrijker dan wordt aangenomen,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[17] D. Redactie, \u201eMettavihari grondlegger vipassanameditatie in Nederland,\u201d Boeddhistisch Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[18] J. Hoek, \u201eMettavihari al in 1981 onderhouden oven seksueel misbruik,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[19] J. Hoek, \u201eWie zou mij geloven als ik Mettavihari zou beschulidigen,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[20] B. d. Vries, \u201eAlarmsignalen misbruik boeddhisten werden genegeerd,\u201d NOS, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[21] B. d. Vries, \u201eIk dacht: dit wordt een Thaise massage,\u201d NOS, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[22] J. Hoek, \u201eSeksueel wangedrag Mettavhiari: Waarom zwegen de leraren?,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[23] R. Hogendoorn, \u201eDe monnik, de poet en de penose,\u201d Open Boeddhisme, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[24] R. Hogendoorn, \u201eHenk Barendregt geeft zijn rol bij Buddharama onjuist weer,\u201d Open Boeddhisme, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[25] H. Barendregt, \u201eAanvullende Verklaring 25 juni 2015,\u201d Blogs by Henke Barendrecht.<\/p>\n\n\n\n<p>[26] D. v. d. Neut, \u201eMachtsmisbruik in Makkinga,\u201d Psychologie Magazine, 2003.<\/p>\n\n\n\n<p>[27] L. v. d. Drift, \u201eEen Monnik ontmanteld,\u201d Kwartaalblad Boeddhisme, 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>[28] A. Kok, \u201eHoofdmonnik te Makkinga: het is een druk bestaan,\u201d Trouw, 1999.<\/p>\n\n\n\n<p>[29] [Online]. Available: http:\/\/www.boeddhayana.nl\/.<\/p>\n\n\n\n<p>[30] [Online]. Available: https:\/\/www.facebook.com\/EhipassikoNL.<\/p>\n\n\n\n<p>[31] D. Verstegen, \u201eMisstap, Dharma en democratie,\u201d Boeddhistisch Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[32] J. Hoek, \u201eZCA-bestuurslid Mark Schalken afgetreden na kwestie Tydeman,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2016.<\/p>\n\n\n\n<p>[33] N. Tydeman, Transmissie en transcendentie, Asoka, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>[34] A. Cushman, \u201eUnder The Lens: An American Zen Community in Crisis,\u201d Tricycle, 2003.<\/p>\n\n\n\n<p>[35] S. Heine en D. Wright, Zen Masters, Oxford University Press, 2010.<\/p>\n\n\n\n<p>[36] S. Admin, \u201eA Statement of the White Plum Asanga Regarding Allegations of Sexual Misconduct,\u201d The White Plum Asanga, 2017.<\/p>\n\n\n\n<p>[37] K. Moulton, \u201eZen teachers are livid Utah colleague in sex scandal still teaching,\u201d The Salt Lake Tribune, 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>[38] L. R. Staff, \u201eOpen letter do Dennis Genpo Merzel signed by sity-six Zen teachers,\u201d Lion&#8217;s Roar, 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>[39] J. Hoek, \u201eHerrie binnen Zen Centrum Amsterdam over bezoek omstreden Dennis Genpo Merzel,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[40] R. Hogendoorn, \u201eTevergeefse waarschuwingen over &#8216;Lama&#8217; Mattioli,\u201d Open Boeddhisme, 2004.<\/p>\n\n\n\n<p>[41] R. Hogendoorn, \u201eZedenpolitie: geen nader onderzeok Mattioli,\u201d Open Boeddhisme, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>[42] M. Finnigan, \u201eBehind The Thangkas\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>[43] J. McCarthy, \u201eSogyal Rinpoche beat members of his inner circle on a daily basis and coerced young followers into sex,\u201d Newcastle Herald, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[44] N. Hines, \u201eInside Tibetan Buddhism&#8217;s &#8216;Rape&#8217; and Abuse Scandal,\u201d The Daily Beast, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[45] Tenpel, \u201e&#8221;Lock the door.&#8221; &#8211; I was devoted to a great buddhist master, and then i quit,\u201d Buddhism Controversy Blog, 2016.<\/p>\n\n\n\n<p>[46] J. Hoek, \u201eManagementteam Rigpa al in jaren negentig op de hoogte beschuldigingen tegen Sogyal Rinpoche,\u201d Boeddhistisch Dagblad, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[47] S. Lachs, \u201eTibetan Buddhism Enters the 21st Century: Trouble in Shangri-La,\u201d Info Buddhism, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[48] Y. M. Rinpoche, \u201eWhen a Buddhist Teachter Crosses the Line,\u201d Lion&#8217;s Roar, 2017.<\/p>\n\n\n\n<p>[49] A. Iris en M. Anders, \u201eSilencing and Oblivion of Psychological Trauma, Its Unconcious Aspects, and Their Impact on the Inflation of Vajrayana. An Analysis of Cross-Group Dynamics and Recent Developments in Buddhist Groups Based on Qualitative Data,\u201d Religions, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[50] K. Baxter, \u201eOutcome of an investigation int allegations made against Sogyal Lakar,\u201d 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[51] A. Winn, \u201eBuddhist Project Sunshine Final Report,\u201d 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[52] S. Marsh, \u201eBuddhist group leader steps down over sexual assault claims,\u201d The Guardian, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[53] P. Ch\u00f6dr\u00f6n, \u201eLetter from Ani Pema Ch\u00f6dr\u00f6n,\u201d Shambala magazine, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[54] L. R. Staff, \u201eReport details new allegations of sexual assault in Shambala community,\u201d Lion&#8217;s Roar, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[55] A. Newman, \u201eThe &#8216;King&#8217; of Shambala Buddhism Is Undone by Abuse Report,\u201d The New York Times, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[56] J. Hoek, \u201eVrouwen beschuldigen boeddhistische leraar Namkha rinpoche van seksueel wangedrag,\u201d Boeddhistisch dagblad, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[57] O. Tempelman, \u201eTibetaans-boeddhistische leraar Namkha Rinpoche aangeklaagd: &#8216;Vrouwen onder druk gezet om seks met hem te hebben&#8217;,\u201d Volkskrant, 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>[58] E. Drayer, \u201eBoeddhisten &#8216;vergeten&#8217; slachtoffers seksueel misbruik,\u201d Volkskrant, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[59] S. Lachs, \u201eRichard Baker and the Myth of the Zen Roshi,\u201d The Zen Site, 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>[60] D. Redactie, \u201eHenk Barendregt &#8211; Ik had niet moeten zwijgen over wangedrag Mettavihari,\u201d Boeddhistisch Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[61] H. Blezer, \u201eSeksueel misbruik in boeddhisme II: de casus Mettavihari,\u201d Leiden Religie Blog, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[62] H. Blazer, \u201eDe Dr. Huxtable illusie: seksueel misbruik in het boeddhisme,\u201d Leiden Religie Blog, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[63] N. Tydeman, \u201eLotusebloemwn in westerse wateren. Een kleine kroniek van het spirituele verkeer van Oost en Wet,\u201d Tijdschrift voor bezinning, 1973.<\/p>\n\n\n\n<p>[64] N. Tydeman, \u201eNader tot de liefde,\u201d 1974.<\/p>\n\n\n\n<p>[65] N. Tydeman, De gouden karper is uit het net, Asoka, 2012.<\/p>\n\n\n\n<p>[66] Gastauteur, \u201eOver het verzwijgen van ethisch grensoverschrijdend gedrag,\u201d Boeddhistische Dagblad, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[67] R. Hogendoorn, \u201eLuang Pho: &#8216;Een monnik die de vinaya niet volgt is geen monnik&#8217;,\u201d Open Boeddhisme, 2015.<\/p>\n\n\n\n<p>[68] R. Hogendoorn, \u201eMattioli: &#8220;Theorie en leraar onnodig&#8221;,\u201d Open Boeddhisme, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>[69] R. Hogendoorn, \u201eSogyal Lakar en Rigpa verschuilen zich achter Boeddhistische Unie Nederland,\u201d Open Boeddhisme, 2017.<\/p>\n\n\n\n<p>[70] Tahlia, \u201eCan a cult stop being a cult?,\u201d Beyond the temple, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[71] J. Doward, \u201eBuddhist, teacher, predator: dark secrets of the Tirtatna guru,\u201d The Guardian, 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>[72] J. Doward, \u201eAttorney general Suella Braverman belongs to controversial Buddhist sect,\u201d The Guardian, 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wij zijn categorisch tegen elke vorm van misbruik, of het nou om machtsmisbruik of seksueel misbruik gaat. Misbruik door geestelijk leiders binnen het boeddhisme is uitermate schadelijk. In de eerste plaats natuurlijk schadelijk voor de slachtoffers die zij hebben gemaakt en voor de andere volgelingen die als \u2018collateral damage\u2019 in verwarring achterblijven. Maar ook schadelijk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1248,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}