{"id":44,"date":"2022-12-25T16:11:40","date_gmt":"2022-12-25T15:11:40","guid":{"rendered":"https:\/\/new.buddho.org\/nl\/?page_id=44"},"modified":"2023-05-21T14:31:46","modified_gmt":"2023-05-21T12:31:46","slug":"meditatie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/buddho.org\/nl\/meditatie\/","title":{"rendered":"Samatha Meditatie: Fundament voor Inzicht"},"content":{"rendered":"\n<section class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"drop-cap first-paragraph\" id=\"samatha-bhavana\">Als <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme\/\">de Boeddha<\/a> over <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/mediteren-voor-beginners\/\" data-type=\"post\" data-id=\"8160\">meditatie<\/a> sprak, dan sprak hij over <em>sam\u0101dhi<\/em>. Het woord <em>sam\u0101dhi<\/em>&nbsp;is afkomstig van \u2018sam-a-dha\u2019, wat zoveel betekent als \u2018verzamelen\u2019, \u2018samenbrengen\u2019 of \u2018unificatie\u2019 van het bewustzijn. <\/p>\n\n\n\n<p id=\"samatha=bhavana\">Met andere woorden: <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-werkelijkheid-onderzoeken-met-samadhi\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3066\">concentratie<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Het woord&nbsp;<em>sam\u0101dhi<\/em>&nbsp;is bijna synoniem met het woord <em>samatha<\/em> (kalmte) en samatha-meditatie is de meditatiemethode waarmee je <em>sam\u0101dhi<\/em>&nbsp;ontwikkelt.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#concentratie-voorwaarde-voor-inzicht\">Concentratie is een keiharde voorwaarde<\/a> voor de beoefening van <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/wat-is-vipassana\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9329\">inzichtmeditatie (<em>vipassan\u0101<\/em>)<\/a> en het niveau van concentratie dat nodig is voor inzicht ligt vele malen hoger dan vaak wordt gedacht.<\/p>\n\n\n\n<p>Het is niet een kwestie van een paar keer ademhalen en dan is het wel stil genoeg, maar het vermogen om wanneer je maar wilt het bewustzijn volledig gefocust te houden op een object naar keuze, zonder het opkomen van ook maar een enkele gedachte of andere mentale verstoring.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas als een bewustzijn dusdanig kalm en sereen is, hanteerbaar, kneedbaar, licht en werkbaar, is het in staat om <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/udayabbaya-de-ervaring-van-ontstaan-en-vergaan\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9082\">het opkomen en vergaan van fenomenen, de vergankelijkheid van&nbsp;<em>n\u0101ma-r\u016bpa<\/em>&nbsp;(de mentale processen en materie)<\/a> waar te nemen. <\/p>\n\n\n\n<p>Zonder concentratie is het bewustzijn simpelweg niet zuiver en scherp genoeg om dit proces te kunnen observeren. <\/p>\n\n\n\n<p>Door de beoefening van samatha-meditatie ontwikkel je het fundament waarop werkelijk bevrijdend inzicht zich kan manifesteren.<\/p>\n\n\n\n<p>Lees verder voor meer informatie:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#concentratie\">Het Pad van Samatha-Meditatie<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#langzaam-maar-zeker\">Langzaam Maar Zeker<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#samatha-meditatie-op-buddho\">Samatha-Meditatie op Buddho<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#innerlijke-stilte-door-meditatie-op-geluid\">Innerlijke Stilte door Meditatie op Geluid<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#maar-het-gaat-toch-om-inzicht\">Maar het Gaat toch om Inzicht?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a style=\"font-size: revert\" href=\"#mindfulness\">Samatha-Meditatie en &#8216;Mindfulness&#8217;<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#boeddhistisch-mindfulness\">Boeddhistisch &#8216;Mindfulness&#8217;<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#de-rol-van-sati-bij-de-ontwikkeling-van-samadhi\">De Rol van Sati bij de Ontwikkeling van Sam\u0101dhi<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#vipassana\">Samatha vs Vipassan\u0101<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#waarom-is-vipassana-bekender-dan-samatha\">Waarom is Vipassan\u0101 Bekender dan Samatha?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#is-vipassana-niet-het-hoogste-en-samatha-gevaarlijk\">Is Vipassan\u0101 niet het Hoogste en Samatha Gevaarlijk?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#concentratie-voorwaarde-voor-inzicht\">Samatha: Fundament voor Inzicht<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Net als het water van de grote oceaan maar \u00e9\u00e9n smaak heeft, die van zout, zo heeft deze Dhamma-Vinaya maar \u00e9\u00e9n smaak, die van bevrijding\u2026 Net als het water van de grote oceaan geleidelijk helt, buigt en glooit, en er geen plotselinge afgrond is, net zo is er in deze Dhamma-Vinaya een geleidelijke beoefening, een geleidelijk verloop, een geleidelijk vooruitgang en is er geen plots doordringen tot de ware kennis.<\/p>\n<cite> Boeddha, Ud 5:5<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<section class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"pad\">Het Pad van Samatha-Meditatie<\/h2>\n\n\n<p>Bij het beoefenen van samatha-meditatie kan het in eerste instantie lijken alsof het bewustzijn alleen maar onrustiger wordt. Dit komt omdat je met een steeds grotere loep naar je mentale processen kijkt en met toenemende verfijning de eigen onrust kan waarnemen.<\/p>\n\n\n\n<p>Elke keer als je een nieuw punt van kalmte bereikt, raak je er op den duur van doordrongen dat ook dit punt in wezen nog steeds onrustig is.<\/p>\n\n\n\n<p>In zijn boek <a href=\"https:\/\/www.bol.com\/nl\/p\/the-heart-of-compassion\/1001004003020060\/\"><em>The Heart of Compassion<\/em><\/a> schrijft de Tibetaanse boeddhistische leraar Dilgo Khyentse Rinpoche mooi over dit proces door vijf stadia van concentratie te omschrijven:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">(1) Meditatie als een waterval die over een afgrond dendert. De gedachten volgen elkaar continu op, en het lijkt in eerste instantie alsof je veel meer gedachten hebt. Dat komt omdat je je gewaar bent geworden van het bewegen van het bewustzijn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">(2) Meditatie als een rivier die door een bergkloof stroomt. Het bewustzijn wisselt af tussen perioden van kalmte en turbulentie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">(3) Meditatie als een wijde rivier die gemakkelijk stroomt. Het bewustzijn beweegt als het verstoord wordt door omstandigheden, maar anders rust het in kalmte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">(4) Meditatie als een meer, licht verstoord door oppervlakkige golfjes. Het bewustzijn is in lichte mate oppervlakkig geagiteerd maar blijft kalm en aanwezig in de diepte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">(5) Meditatie als een stille oceaan. Een onwankelbare, moeiteloze concentratie waarin&nbsp;gedachten zich niet meer kunnen vormen. Het enige wat zich in je bewustzijn bevindt is je meditatieobject.<\/p>\n\n\n\n<p>Met samatha-meditatie op <em>buddho <\/em>probeer je langzaam maar zeker de hoogst mogelijk concentratie te bereiken. <\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"langzaam-maar-zeker\">Langzaam Maar Zeker<\/h3>\n\n\n<p>Het pad van samatha-meditatie is&nbsp;geen snel pad. Het is <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/het-zuiveren-van-het-bewustzijn\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7761\">het geleidelijk pad naar bevrijding<\/a> zoals de Boeddha dat  onderwees.<\/p>\n\n\n\n<p>Samatha-meditatie vergt <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/saddha-viriya-sati-samadhi-panna-khanti-metta\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3756\">vertrouwen, bewuste aandacht, energie,&nbsp;geduld&nbsp;en&nbsp;liefdevolle-vriendelijkheid<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Toch hoeven deze kwaliteiten niet bij de start van de beoefening aanwezig te zijn. Sterker nog, je ontwikkelt ze vanzelf als je met het meditatieproces aan de slag gaat.<\/p>\n\n\n\n<p>Gedachten als \u2018ik kan niet mediteren\u2019 kunnen dus worden losgelaten. Iedereen die tijd in het meditatieproces steekt zet langzaam maar zeker stappen.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/geduldig-inspanning-leveren-zonder-te-willen\/\">Ga niet mediteren met verlangen<\/a> naar concentratie of inzicht, want dit verlangen is niets minder dan een nieuw <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-vijf-hindernissen-die-concentratie-tegengaan\/\" data-type=\"post\" data-id=\"2962\">hindernis<\/a> op zich.<\/p>\n\n\n\n<p>Het feit dat je de tijd neemt om te mediteren is genoeg, wat er daarna ook gebeurt. Het is gewoon een kwestie van doorgaan en heel veel blijven proberen.<\/p>\n\n\n\n<p>Langzaam maar zeker. Misschien 10 minuten of 20 minuten per dag, <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-discipline-opbrengen-om-elke-dag-te-mediteren\/\" data-type=\"post\" data-id=\"5890\">maar mediteer wel elke dag<\/a>, dat is heel belangrijk.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahba legt juist heel vaak de nadruk op de geduldige en geleidelijke ontwikkeling van het bewustzijn.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme\/\" data-type=\"page\" data-id=\"34\">De&nbsp;Dhamma (de werkelijkheid)<\/a> zo zegt hij, is het allermooist als je haar langzaam te zien krijgt, beetje bij beetje. Wat je snel krijgt ben je ook snel weer kwijt, maar datgene waar je hard voor hebt gewerkt, wat langzaam is gekomen, dat blijft.<\/p>\n\n\n\n<p>Als je <a href=\"#samatha-meditatie-op-buddho\">op <em>buddho<\/em> mediteert<\/a> wordt je bewustzijn langzaam maar zeker zuiver en helder. Concentratie kan dan opkomen en je wordt ontvankelijk voor wijsheid. Met deze wijsheid weet je hoe de dingen werken, in jezelf en in de wereld.<\/p>\n\n\n\n<p>Je leven wordt dan heel gemakkelijk.<\/p>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Met samatha-meditatie op buddho ontwikkel je een schoon en helder bewustzijn. In een schoon en helder bewustzijn kan concentratie ontstaan. Met concentratie komt wijsheid. Je verwerft zo ware kennis, en daarmee een makkelijk en tevreden leven.<\/p>\n<cite>Ahba<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<section class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"samatha-meditatie-op-buddho\">Samatha-Meditatie op Buddho<\/h2>\n\n\n<p>Bij de beoefening van samatha-meditatie richt je het bewustzijn altijd op een specifiek object.<\/p>\n\n\n\n<p>De Boeddha onderwees 40 van dergelijke meditatie-objecten. Hij heeft nooit gezegd dat het ene object beter is dan het andere, ze kunnen allemaal gebruikt worden om concentratie te bereiken.<\/p>\n\n\n\n<p>Wij beoefenen samatha-meditatie op <em>buddho<\/em> door te luisteren naar het geluid dat je zelf maakt door <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/een-korte-demonstratie-van-de-buddho-meditatie\/\">hardop het woord <em>buddho<\/em>\u00a0keer op keer te herhalen<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dit is een vorm van <em>buddhanusati,<\/em> het je richten op <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-negen-kwaliteiten-van-de-boeddha\/\">de kwaliteiten van de Boeddha<\/a>, \u00e9\u00e9n van de meditatie-objecten die de Boeddha adviseerde.<\/p>\n\n\n\n<p>Traditioneel wordt bij <em>buddhanusati<\/em> gereflecteerd op deze kwaliteiten, bijvoorbeeld om inspiratie en energie op te wekken. Samatha-meditatie op <em>buddho<\/em> is een afgeleide hiervan.<\/p>\n\n\n\n<p>Het geluid dat ontstaat door <em>buddho<\/em> hardop te herhalen vertegenwoordigt en belichaamt de kwaliteiten van de Boeddha. Het is tijdens de meditatie de bedoeling dat er slechts \u00e9\u00e9n intentie in het bewustzijn is, \u00e9\u00e9n object van aandacht, namelijk de Boeddha.<\/p>\n\n\n\n<p>In essentie is het dus de bedoeling om je alleen op het geluid te richten, en niets anders te doen. De rest gaat dan vanzelf. <\/p>\n\n\n\n<p>Heel simpel.<\/p>\n\n\n\n<p>De meditatiemethode is dan ook makkelijk, maar het bewustzijn is moeilijk, het maakt moeilijkheden. Daarom is herhaaldelijke en continue beoefening zo belangrijk. Als je steeds maar weer, dag-in dag-uit, probeert je bewustzijn op <em>buddho<\/em>&nbsp;te richten dan wordt het vanzelf makkelijker.<\/p>\n\n\n\n<p>Naarmate de kracht van je bewustzijn en de diepte van je concentratie op <em>buddho<\/em> toeneemt, maak je op een steeds diepere laag verbinding met de kwaliteiten van de Boeddha en verlevendig je ze in steeds hogere mate in jezelf.<\/p>\n\n\n\n<p>Uiteindelijk omhelst dit meditatiesysteem zo <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/het-zuiveren-van-het-bewustzijn\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7761\">het gehele graduele boeddhistische pad van&nbsp;moraliteit (<em>s\u012bla<\/em>),&nbsp;concentratie <em>(sam\u0101dhi)<\/em>&nbsp;en wijsheid (<em>pa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>)<\/a>.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"innerlijke-stilte-door-meditatie-op-geluid\">Innerlijke Stilte door Meditatie op Geluid<\/h3>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/leraren\/#aba\">Ahba<\/a>, onze <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/leraren\/\" data-type=\"page\" data-id=\"1245\">leraar<\/a>, benadrukt dat concentratie op geluid zeer geschikt is voor onze westerse geest.<\/p>\n\n\n\n<p>Met samatha-meditatie probeer je je bewustzijn te kalmeren, maar je bewustzijn wil dit in eerste instantie helemaal niet. Het verzet zich als het ware tegen de innerlijke stilte.<\/p>\n\n\n\n<p>Als je nog geen concentratie hebt is alles wat er aan afleiding bij komt een extra obstakel, een extra mogelijkheid voor het bewustzijn om niet stil te hoeven zijn. Met name dingen zien of horen maakt het krijgen van concentratie heel erg moeilijk.<\/p>\n\n\n\n<p>Visuele input is makkelijk uit te schakelen door simpelweg de ogen te sluiten. Met geluid is dat een ander verhaal. Als je in Nederland woont is de kans groot dat je altijd geluid om je heen hoort. Een brommer die langsrijdt, een sirene, de buren, etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Door geluid te gebruiken kan het gehoor en daarmee het bewustzijn verder beschermd worden tegen externe afleiding.<\/p>\n\n\n\n<p>Een ander voordeel van meditatie op geluid is de toenemende duidelijkheid bij toenemende concentratie. Bij de meditatie op de ademhaling bijvoorbeeld, neemt de duidelijkheid van het object (de adem bij de punt van de neus) bij stijgende concentratie af. Bij geluid hoort men bij stijgende concentratie juist steeds meer lagen, en dat kan ervoor zorgen dat een opwaartse spiraal van concentratie wordt gegenereerd.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"maar-het-gaat-toch-om-inzicht\">Maar het gaat toch om Inzicht?<\/h3>\n\n\n<p>Ahba&nbsp;onderwijst dat het ontwikkelen van inzicht door middel van&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/wat-is-vipassana\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9329\">vipassan\u0101<em>&#8211;<\/em>meditatie&nbsp;(inzichtmeditatie)<\/a> zinloos is zolang er geen fundament van concentratie is. Je bouwt immers ook geen huis zonder fundering.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas als er een stevige fundering ligt metsel je de muren en plaats je het dak. Het inrichten van het huis is dan een gemakkelijke zaak.<\/p>\n\n\n\n<p>Concentratie is het fundament. Pas als de concentratie eenmaal diep en stevig is, ontstaat er ruimte voor het opkomen van wijsheid.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahba geeft als voorbeeld een raam waardoor je naar buiten kijkt. Als het raam vies is zie je niet wat zich buiten afspeelt. Als je het raam een beetje schoonmaakt, kun je er een beetje doorheen kijken. Als je het raam volledig schoon hebt gemaakt, kun je er zonder vervorming door heen kijken. Net zo is het met het zuiveren van het bewustzijn door middel van concentratie-meditatie waarna je <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-werkelijkheid-onderzoeken-met-samadhi\/\">de dingen kunt zien zoals ze zijn<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Door op <em>buddho<\/em> te mediteren bouw je een heel sterk fundament. Ahba gebruikt deze meditatie dan ook als sleutel om de poort tot concentratie te openen, waarna op zijn aangeven een ander object gebruikt kan worden als dat helpt om verdere verdieping te bewerkstelligen.<\/p>\n\n\n\n<p>ls de concentratie diep, stevig en betrouwbaar geworden in die zin dat het altijd ontstaat zodra je gaat zitten, dan is het mogelijk om bijvoorbeeld over te stappen op het mentaal reciteren van <em>buddho<\/em> of op meditatie-objecten als <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/metta-de-filosofie-en-beoefening-van-universele-liefde\/\"><em>mett\u0101<\/em> (liefdevolle-vriendelijkheid)<\/a>, <em>marana<\/em>&nbsp;(de dood), <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/anapana-dipani-handleiding-over-meditatie-op-de-ademhaling\/\" data-type=\"post\" data-id=\"1493\"><em>anapana<\/em> (de ademhaling)<\/a> of <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/wat-is-vipassana\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9329\"><em>vipassan\u0101<\/em> (inzicht)<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dat is echter niet pers\u00e9 noodzakelijk. <\/p>\n\n\n\n<p>Uiteindelijk is het met samatha-meditatie op <em>buddho<\/em>&nbsp;mogelijk om een dermate hoge concentratie te bereiken dat alle zintuiglijke deuren kunnen worden gesloten en enkel het bewustzijn gericht op de Boeddha over blijft.<\/p>\n\n\n\n<p>Zo komt <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhas-wijsheid\/\" data-type=\"post\" data-id=\"8085\">de wijsheid van de Boeddha<\/a> in het kielzog van de concentratie mee.<\/p>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Daar zijn de wortels van bomen; daar zijn afgezonderde verblijfplaatsen. Ontwikkel concentratie, monniken. Wees niet achteloos. Heb later geen spijt. Dat is mijn boodschap aan jullie.<\/p>\n<cite>Boeddha,  SN 35:145<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<section class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"mindfulness\">Samatha-Meditatie en &#8216;Mindfulness&#8217;<\/h2>\n\n\n<p>Het woord \u2018mindfulness\u2019 als aanduiding van een meditatiesysteem vond zijn intrede in het Westen toen John Kabat-Zinn in 1979 zijn programma van \u2018Mindfulness-Based Stress Reduction\u2019 (MBSR) aan de Universiteit van het Massachusetts Medical Center opstartte.<\/p>\n\n\n\n<p>Sindsdien wordt mindfulness door therapeuten gebruikt in de behandeling tegen stress, pijn, angst, etc. Maar ook werkgevers bieden mindfulness aan en er zijn inmiddels tal van boeken die mindfulness koppelen aan dagelijkse activiteiten zoals koken, bloemschikken, wandelen, werken etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Het mindfulness-fenomeen is big business geworden. <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/mindfulness-volgens-de-boeddha\/\" data-type=\"post\" data-id=\"4915\">Mindfulness vindt zijn oorsprong echter in de Dhamma, de leer van de Boeddha<\/a>. Daar heeft het een zeer prominente plek in de weg die voert tot bevrijding van het lijden.<\/p>\n\n\n\n<p>Het moderne \u2018mindfulness&#8217; is volledig losgemaakt van deze diepe leer om het toegankelijker te maken voor de westerse mens.<\/p>\n\n\n\n<p>Voor de goede orde, er is niets mis met het gebruik van mindfulness als therapie. Echter, als men begint aan <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/het-zuiveren-van-het-bewustzijn\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7761\">het boeddhistische pad naar bevrijding<\/a> middels samatha-meditatie krijgt \u2018mindfulness\u2019 een andere lading.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"boeddhistisch-mindfulness\">Boeddhistisch &#8216;Mindfulness\u2019<\/h3>\n\n\n<p>We beginnen met de vertaling \u2018mindfulness\u2019. Dit is namelijk een vertaling van de boeddhistische term&nbsp;<em>sati<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/bhikkhu-bodhi\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"7828\">Bhikkhu Bodhi<\/a> maakt in zijn essay&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.ahandfulofleaves.org\/documents\/Articles\/What%20Does%20Mindfulness%20Really%20Mean_Bodhi_2011.pdf\">What does mindfulness really mean<\/a> duidelijk wat&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;betekent:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\"><em>Sati<\/em>&nbsp;betekent het zich herinneren van, en de lucide aandacht voor huidige gebeurtenissen.&nbsp;<em>Sati<\/em>&nbsp;zorgt ervoor dat het waargenomen object duidelijk en levendig op de voorgrond van het bewustzijn komt te staan. Als het object dat wordt waargenomen te maken heeft met het verleden \u2013 als het iets betreft dat eerder werd gedaan, gedacht of gesproken \u2013 dan heeft de heldere presentatie de vorm van herinneren. Als het object een lichamelijk proces betreft, zoals in- en uitademen of heen en weer lopen, of als het een mentale gebeurtenis is zoals een gevoel of gedachte, dan heeft de heldere presentatie de vorm van lucide gewaarwording van het heden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">In de Pali&nbsp;<em>sutta\u2019s<\/em>&nbsp;heeft&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;nog andere taken in relatie tot meditatie maar deze bekrachtigen haar karakteristieken in termen van lucide gewaarwording en heldere presentatie. De teksten spreken bijvoorbeeld over typen&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;als het in gedachten brengen van de Boeddha (<em>buddh\u0101nussati<\/em>), het contempleren van de weerzinwekkendheid van het lichaam (<em>asubhasa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>), en bewuste aandacht ten aanzien van de dood (<em>mara\u1e47asati<\/em>); want elk van deze typen brengt het object helder in het bewustzijn. De&nbsp;<em>Mett\u0101 Sutta<\/em>&nbsp;refereert zelfs naar de meditatie op liefde-vriendelijkheid als een soort bewuste aandacht. In elk van deze situaties is het object een conceptueel fenomeen \u2013 de kwaliteiten van de Boeddha, de weerzinwekkendheid van het lichaam, het onontkoombare van de dood, of liefde voor levende wezens \u2013 en toch wordt de mentale houding die er aandacht aan geeft bewuste aandacht genoemd. Wat al deze dingen gemeenschappelijk hebben, vanuit het subject gezien, is de lucide gewaarwording en helderheid van de aandacht, en vanuit het object, de heldere presentatie.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Sati<\/em>&nbsp;wordt vaak ingedeeld in vier&nbsp;<em>Satipa\u1e6d\u1e6dh\u0101na&#8217;s<\/em>, dat wil zeggen vier fundamenten van bewuste aandacht. Dit zijn vier verschillende domeinen waarop de aandacht zich kan richten om&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;te ontwikkelen. De vier zijn lichaam, gevoel, bewustzijn en dhamma\u2019s.<\/p>\n\n\n\n<p>We zullen in dit schrijven niet verder op deze vier ingaan maar verwijzen hiervoor naar de uitstekende uiteenzetting over de&nbsp;<em>Satipa\u1e6d\u1e6dh\u0101na sutta<\/em>&nbsp;door Bhikkhu Analayo in zijn boek&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boek\/satipatthana-the-direct-path-to-realization\/\">Satipatthana, the Direct Path to Realization<\/a><\/em> en naar onze tekst <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/mindfulness-volgens-de-boeddha\/\" data-type=\"post\" data-id=\"4915\"><em>Mindfulness volgens de Boeddha<\/em><\/a>.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"de-rol-van-sati-bij-de-ontwikkeling-van-samadhi\">De Rol van Sati bij de Ontwikkeling van Sam\u0101dhi<\/h3>\n\n\n<p>Ahba leert dat&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;niet los gezien kan worden van <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-werkelijkheid-onderzoeken-met-samadhi\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3066\"><em>sam\u0101dhi<\/em>&nbsp;(concentratie)<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Sati<\/em> moet zo vaak mogelijk worden beoefend gedurende de dag. Als je zwakke <em>sati<\/em> hebt krijg je lage concentratie, stevige&nbsp;<em>sati<\/em>&nbsp;geeft hoge concentratie.<\/p>\n\n\n\n<p>Je dient dan ook altijd je bewustzijn te kennen, te weten waar het is, en tijdens de meditatie het bewustzijn binnen te houden en op het meditatieobject te richten.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Sati<\/em>&nbsp;is dan ook niet het doel op zich maar een van de factoren van het proces.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/thanissaro-bhikkhu\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"132\">Thanissaro Bhikkhu<\/a> schrijft hierover in zijn tekst <a href=\"https:\/\/www.accesstoinsight.org\/lib\/authors\/thanissaro\/concmind.html\"><em>The Path of Concentration and Mindfulness<\/em><\/a>:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">Veel mensen vertellen ons dat de Boeddha twee verschillende soorten meditatie onderwees \u2013 mindfulness-meditatie en concentratie-meditatie. Mindfulness-meditatie, zo zeggen ze, is de directe weg, terwijl het ontwikkelen van concentratie de scenic-route is die je op eigen risico moet nemen omdat het heel makkelijk is om betoverd te raken en niet meer los te komen van die betovering. Maar als je echt kijkt naar wat de Boeddha onderwees, dan zie je dat hij de twee beoefeningen nooit heeft gescheiden. Het zijn beiden onderdelen van een geheel. Elke keer als hij bewuste aandacht (<em>sati<\/em>) en de plek daarvan op de weg uitlegt, maakt hij duidelijk dat de bedoeling van bewuste aandacht (<em>sati<\/em>) is om het bewustzijn tot juiste concentratie te brengen \u2013 ervoor te zorgen dat het bewustzijn tot rust komt en een plek vindt waar het echt stabiel is, thuis is, waar het standvastig naar dingen kan kijken en ze kan zien voor wat ze daadwerkelijk zijn.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Sati<\/em>, of je het nu vertaalt met mindfulness, lucide gewaarwording of bewuste aandacht is dus een belangrijk onderdeel van het gehele boeddhistische pad van moraliteit, concentratie en wijsheid dat voert naar het loskomen van verlangen en het verwerven van mentale bevrijding.<\/p>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Heilzaam moreel gedrag heeft vrijheid van wroegingen als object en gevolg; vrijheid van wroegingen heeft blijdschap\u2026 blijdschap heeft vreugde\u2026 vreugde heeft kalmte\u2026 kalmte heeft gelukkig zijn\u2026 gelukkig zijn heeft concentratie\u2026 concentratie heeft de dingen zien zoals ze daadwerkelijk zijn\u2026 de dingen zien zoals ze daadwerkelijk zijn heeft zich afkeren en onthechting\u2026 zich afkeren en onthechting hebben bevrijding door wijsheid als object en gevolg.<\/p>\n<cite>Boeddha AN 10:1<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<section class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"vipassana\">Samatha vs Vipassan\u0101<\/h2>\n\n\n<p><em>Vipassan\u0101<\/em>&nbsp;betekent zoveel als inzicht en wordt vaak vertaald als inzichtmeditatie. Soms wordt dit gezien als een aparte vorm van boeddhistische meditatie.<\/p>\n\n\n\n<p>Veel mensen willen meteen inzicht in de veronderstelling dat het daar allemaal om draait. Ze hebben gehoord dat de directe beoefening van <em>vipassan\u0101<\/em> zonder de eraan voorafgaande ontwikkeling van hoge concentratie de snelste weg is.<\/p>\n\n\n\n<p>Wat misschien niet iedereen zich beseft is dat de vorm van&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em>&nbsp;zoals die vandaag de dag wordt beoefend vrij nieuw is.<\/p>\n\n\n\n<p>Het betreft bijna altijd een afgeleide van de zogenoemde &#8216;Nieuw Birmese Methode&#8217; met als oprichter <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/gedachten-over-de-dhamma-mahasi-sayadaw\/\">Mahasi Sayadaw<\/a>, een zeer vooraanstaand meditatieleraar van het begin van de 20e eeuw.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahasi Sayadaw zag het grote belang van&nbsp;samatha-meditatie&nbsp;in, maar dacht dat het voor veel mensen <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/gedachten-over-de-dhamma-mahasi-sayadaw\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3989\">te frustrerend zou zijn<\/a> om het pad van concentratie te volgen.<\/p>\n\n\n\n<p>Daarom onderwees hij&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em>, zodat degenen voor wie mediteren anders te frustrerend zou zijn toch zouden kunnen beginnen, om eventueel later alsnog concentratie te kunnen ontwikkelen. Zo maakte hij mediteren toegankelijker.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook de teksten van <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ledi-sayadaw\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"9061\">Ledi Sayadaw<\/a>, een andere grondlegger van het hedendaagse <em>vipassan\u0101<\/em>, benadrukt (bijvoorbeeld in zijn werk <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boek\/the-requisits-of-enlightenment\/\" data-type=\"buddho_book\" data-id=\"234\"><em>Bodhipakkhiya Dipani<\/em><\/a>) keer op keer op zeer confronterende toon het belang van de ontwikkeling van concentratie in combinatie met inzicht en het onvermogen van veel hedendaagse mensen om het bewustzijn voldoende te concentreren om inzicht te kunnen krijgen.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"waarom-is-vipassana-bekender-dan-samatha\">Waarom is Vipassan\u0101 Bekender dan Samatha?<\/h3>\n\n\n<p>Dat vipassan\u0101-meditatie als losstaand systeem zoveel bekendheid heeft gekregen dat het in het Westen bijna een synoniem voor boeddhistische meditatie is geworden, is niet omdat het een beter meditatiesysteem is dan samatha-meditatie, maar vanwege maatschappelijke en politieke omstandigheden.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/mahasi-sayadaw\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"7827\">Mahasi Sayadaw<\/a> had <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/gedachten-over-de-dhamma-mahasi-sayadaw\/#de-eerwaarde-mahasi-sayadaw\">vooraanstaande en rijke Birmese discipelen<\/a> die <em>vipassan\u0101<\/em> hebben gepromoot door het opzetten van meditatiecentra. Deze centra mochten later van de militaire junta gewoon blijven bestaan en werden niet als bedreiging gezien terwijl de junta wel bang was voor de samatha-leraren.<\/p>\n\n\n\n<p>De mentale krachten en het zuivere bewustzijn van samatha-leraren vormden een bedreiging omdat zij in de regel niet mee gingen met de koers die de junta had ingeslagen. Er heerste dan ook een verbod op samatha-meditatieonderwijs en leraren die bekend raakten om hun concentratie werden vervolgd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/leraren#aba\">Ahba<\/a>&nbsp;moest Myanmar uiteindelijk ontvluchten toen steeds meer hoge regeringsfunctionarissen naar hem toe kwamen voor advies.<\/p>\n\n\n\n<p>Hierdoor was het&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em> waarmee de eerste westerse beoefenaren in contact kwamen. Zij namen het systeem op hun beurt mee naar Europa en Amerika.<\/p>\n\n\n\n<p>In de loop der jaren lijkt <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/gedachten-over-de-dhamma-mahasi-sayadaw\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3989\">de oorspronkelijke gedachte van Mahasi Sayadaw<\/a>, met name ten aanzien van het belang van concentratie, te zijn vergeten.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"is-vipassana-niet-het-hoogste-en-samatha-gevaarlijk\">Is Vipassan\u0101 niet het Hoogste en Samatha Gevaarlijk?<\/h3>\n\n\n<p>Tegenwoordig wordt vaak gesteld dat&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em> het hoogste en beste is, en <em>samatha<\/em> niet belangrijk is of zelfs moet worden gemeden.<\/p>\n\n\n\n<p>Soms stellen mensen zelfs dat concentratie gevaarlijk is omdat het plezier van hoge concentratie zo groot zou zijn dat het tot nieuw en sterk verlangen zou leiden.<\/p>\n\n\n\n<p>Vaak wordt in deze context ook naar de&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boek\/the-jhanas-in-theravada-buddhist-meditation\/\" data-type=\"buddho_book\" data-id=\"10327\">jh\u0101na\u2019s<\/a><\/em>&nbsp;verwezen, toestanden van uiterst diepe concentratie waarbij het bewustzijn volledig geabsorbeerd is in het object waar het zich op richt.<\/p>\n\n\n\n<p>Wat dat mogelijke gevaar betreft als reden om geen samahta-meditatie te beoefenen kan het beste naar de Boeddha zelf worden gekeken.<\/p>\n\n\n\n<p>De Boeddha spreekt heel vaak over <em>jh\u0101na<\/em> als hij over meditatie spreekt en herhaaldelijk stimuleert hij de monniken hiernaar te streven als voorwaarde voor wijsheid.<\/p>\n\n\n\n<p>Nergens in de <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-pali-canon-hoe-we-weten-wat-de-boeddha-onderwees\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9105\">oude geschriften<\/a> geeft hij aan dat je geen <em>jh\u0101na<\/em> zou moeten ontwikkelen omdat het gevaarlijk zou zijn.<\/p>\n\n\n\n<p>Maar ook <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ledi-sayadaw\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"9061\">Ledi Sayadaw<\/a>, zoals eerder genoemd een van de grondleggers van het hedendaagse <em>vipassan\u0101<\/em>, is heir heel duidelijk over:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">Alleen de zeer wijzen met grote verworvenheid kunnen de&nbsp;<em>jh\u0101na<\/em>&nbsp;meester worden en ze gebruiken als basis voor inzicht. Desalniettemin dienen alle vormen van&nbsp;<em>kusala<\/em>&nbsp;(heilzaamheid) \u2013 waarvan&nbsp;<em>samatha<\/em>&nbsp;(concentratie) een van de hoogste is \u2013 ontwikkeld te worden, want alle&nbsp;<em>kusala<\/em>&nbsp;ondersteunen inzicht.<\/p>\n\n\n\n<p>Daarnaast wordt er in het Westen ook veel te makkelijk gedacht over het behalen van <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/de-werkelijkheid-onderzoeken-met-samadhi\/\" data-type=\"post\" data-id=\"3066\">hoge concentratie<\/a>, laat staan <em><a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boek\/the-jhanas-in-theravada-buddhist-meditation\/\" data-type=\"buddho_book\" data-id=\"10327\">jh\u0101na<\/a><\/em>. Alsof je meteen het risico loopt om verknocht te raken aan <em>jh\u0101na<\/em> zodra je begint met samatha-meditatie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ter nuancering: Ahba heeft wel eens verteld dat er vandaag de dag vrijwel niemand is die&nbsp;<em>jh\u0101na<\/em>&nbsp;kan bereiken door de enorme mentale zuiverheid die daarvoor nodig is.<\/p>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"concentratie-voorwaarde-voor-inzicht\">Samatha: Fundament voor Inzicht<\/h3>\n\n\n<p>Net als de Boeddha onderwijst ook Ahba concentratie als voorwaarde voor inzicht.<\/p>\n\n\n\n<p>Om het belang van het ontwikkelen van concentratie voor het ontwikkelen van inzicht te benadrukken geeft Ahba het voorbeeld van een lichaam:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"citaat\">Als je een vies lichaam hebt, vol korsten, puisten, bloed en vervormingen, en je hangt er juwelen om heen, bijvoorbeeld een ketting en oorbellen, is het dan plotseling een mooi lichaam? Nee! Als je een schoon lichaam hebt, helemaal zuiver, geen vlekken of vervormingen te bekennen, zacht en soepel, maar zonder juwelen, is dit dan een mooi lichaam? Ja! Stel je hangt om dit mooie lichaam juwelen, wordt het dan nog mooier? Ja! Net zo is het met concentratie en inzicht. Zonder concentratie is het bewustzijn als een vies lichaam waar je met&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em>&nbsp;juweeltjes aan probeert te hangen. Het schone, heldere, zuivere en werkbare geconcentreerde bewustzijn is als het schone lichaam, waarvoor de juwelen van inzicht passend zijn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahba volgt hiermee <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/het-zuiveren-van-het-bewustzijn\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7761\">het graduele pad van&nbsp;moraliteit (<em>s\u012bla<\/em>), concentratie (<em>sam\u0101dhi<\/em>) en wijsheid (<em>pa\u00f1\u00f1\u0101<\/em>)<\/a>, ofwel het&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/boeddhisme\/\">Achtvoudige Pad<\/a>, zoals dat ook door de Boeddha werd onderwezen.<\/p>\n\n\n\n<p>Op aangeven van de leraar kan, <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/wat-is-vipassana\/\" data-type=\"post\" data-id=\"9329\">als de concentratie goed is, zonder problemen <em>vipassan\u0101<\/em> (inzicht) worden beoefend<\/a>. Omdat het fundament dan erg goed is, is&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em>&nbsp;gemakkelijk en gaat het verwerven van wijsheid vanzelf.<\/p>\n\n\n\n<p>Zonder concentratie is de beoefening van&nbsp;<em>vipassan\u0101<\/em>&nbsp;zinloos.<\/p>\n\n\n\n<p>Concentratie gaat rechtstreeks in tegen verlangen. Als het bewustzijn geconcentreerd is dan is er geen verlangen, en verlangen staat aan de bron van al ons leed.<\/p>\n\n\n\n<p>Het idee dat een weg de \u2018snelste\u2019 is past bij de moderne mens. De ontwikkeling van het bewustzijn door middel van meditatie kent echter geen snelste weg.<\/p>\n\n\n\n<p>De Boeddha onderwees de weg van moraliteit, concentratie en wijsheid en het is niet mogelijk om zomaar het stuk concentratie over te slaan, omdat wij denken dit vandaag de dag niet meer nodig te hebben.<\/p>\n\n\n\n<p>De ontwikkeling van het bewustzijn vergt nu eenmaal geduld, toewijding en inspanning, maar elke stap is er een!<\/p>\n\n\n\n<p>Wie zich afvraagt of Ahba de enige is die zich tegen het ontwikkelen van inzicht zonder concentratie uitspreekt zou bijvoorbeeld eens een tekst van grote meditatiemeesters en leraren als&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ajahn-mun\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"9706\">Ajahn Mun<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ajahn-sao\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"7822\">Ajahn Sao<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ajahn-thate\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"7824\">Ajahn Thate<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ajahn-chah\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"7825\">Ajahn Chah<\/a>, <a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/ajahn-sumedho\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"9946\">Ajahn Sumedho<\/a> of<a href=\"https:\/\/buddho.org\/nl\/over-de-auteur\/pa-auk-sayadaw\/\" data-type=\"guest-author\" data-id=\"9696\"> Pa-Auk Sayadaw<\/a> kunnen lezen.<\/p>\n\n\n\n<p>Zonder moraliteit geen concentratie, zonder concentratie geen wijsheid, zonder wijsheid geen verdere ontwikkeling van moraliteit en concentratie.<\/p>\n\n\n\n<p>Er is geen \u2018snelste\u2019 weg.<\/p>\n<\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Als de Boeddha over meditatie sprak, dan sprak hij over sam\u0101dhi. Het woord sam\u0101dhi&nbsp;is afkomstig van \u2018sam-a-dha\u2019, wat zoveel betekent als \u2018verzamelen\u2019, \u2018samenbrengen\u2019 of \u2018unificatie\u2019 van het bewustzijn. Met andere woorden: concentratie. Het woord&nbsp;sam\u0101dhi&nbsp;is bijna synoniem met het woord samatha (kalmte) en samatha-meditatie is de meditatiemethode waarmee je sam\u0101dhi&nbsp;ontwikkelt. Concentratie is een keiharde voorwaarde voor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":45,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-44","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/44","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/44\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buddho.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}